Polska
Katalog   /   Komputery   /   Akcesoria   /  Płyty główne
Płyty główne 

Płyty główne: cechy, typy, rodzaje

Pokaż wszystkie

Rodzaje

Ogólna specjalizacja płyty głównej to rodzaj zadań, do których jest ona zoptymalizowana. Należy zauważyć, że podział według tego wskaźnika jest często raczej arbitralny, modele o podobnych cechach mogą należeć do różnych kategorii. Jednak dane specjalizacyjne znacznie ułatwiają wybór.

Oprócz tradycyjnych płyt głównych dla domu i biura, obecnie można znaleźć rozwiązania dla wysokowydajnych komputerów PC (High-End Desktop) i serwerów, a także do gier i modeli do podkręcania (overclocking)(te dwie ostatnie opcje są czasami łączone w jedną kategorię aczkolwiek są to nadal różne typy płyt głównych). Istnieją również wyspecjalizowane modele do zdobywania kryptowalut, jednak bardzo niewiele z nich jest produkowanych - zwłaszcza, że wiele płyt, które początkowo mają inne przeznaczenie, nadaje się do kopania (mining) (patrz „Odpowiednie do kopania”).

Oto bardziej szczegółowy opis każdej odmiany:

- Dla domu i biura. Płyty główne nienależące do żadnego z bardziej specyficznych typów. Ogólnie rzecz biorąc, ten rodzaj płyty głównej jest bardzo zróżnicowany, obejmuje opcje od niedrogich płyt głównych dka skromnych komputerów biurowych po zaawansowane modele, które są zbliżone do rozwiązań gamingowych i HEDT. Jednak większość rozwiązań z tej kategorii jest przeznaczona do prostych, codziennych...zadań: pracy z dokumentami, przeglądania stron internetowych, projektowania i 2D-projektowania, gier w niskiej i średniej jakości itp.

- Gamingowa. Płyty pierwotnie zaprojektowane do użytku w zaawansowanych komputerach do gier. Oprócz wysokiej wydajności i kompatybilności z potężnymi komponentami, głównie kartami graficznymi (często kilkoma naraz, w formacie SLI i / lub Crossfire - patrz poniżej), takie modele zwykle mają również określone funkcje i cechy charakterystyczne dla gier. Najbardziej zauważalną z tych cech jest charakterystyczny design, czasem z synchronizacją podświetlenia, a nawet regulacją podświetlenia (patrz niżej), co pozwala na idealne dopasowanie płyty do oryginalnego designu stanowiska do gier. Funkcjonalność płyt do gier może obejmować zaawansowany układ audio, wysokiej klasy kontroler sieciowy w celu zmniejszenia opóźnień w grach online, wbudowane narzędzia programowe do dostrajania i optymalizacji wydajności itp. Ponadto takie modele mogą zapewniać zaawansowane możliwości podkręcania, czasem nie gorsze od możliwości wyspecjalizowanych płyt dla podkręcania (patrz poniżej). Czasami granica między rozwiązaniami do gier i overclockingu jest całkowicie zatarta: na przykład poszczególne płyty ustawione przez producenta jako do gier, pod względem funkcjonalności, mogą być bardziej powiązane z modelami overclockingu.

- Do podkręcania (overclocking). Wysokowydajne płyty główne z rozbudowanym zestawem narzędzi do podkręcania - zwiększające wydajność systemu poprzez dostrajanie poszczególnych komponentów (głównie poprzez zwiększenie częstotliwości overclockingu używanych przez te komponenty). W większości konwencjonalnych płyt głównych taka konfiguracja wiąże się ze znaczną złożonością i ryzykiem, jest zwykle funkcją nieudokumentowaną i nie jest objęta gwarancją. Jednak w tym przypadku sytuacja jest odwrotna: płyty „overclocking” są tak nazywane, ponieważ funkcja overclockingu została pierwotnie włączona przez producenta. Jedną z najbardziej zauważalnych cech takich modeli jest obecność w oprogramowaniu układowym (BIOS) specjalnych narzędzi programowych do kontroli podkręcania, dzięki czemu overclocking jest tak bezpieczny i dostępny, jak to tylko możliwe, nawet dla niedoświadczonych użytkowników. Kolejną cechą jest ulepszona kompatybilność z wbudowanymi narzędziami do podkręcania dostępnymi w zaawansowanych procesorach, modułach RAM itp. Tak czy inaczej, ten konkretny typ płyty głównej będzie najlepszym wyborem dla tych, którzy chcą zbudować wystarczająco wydajny komputer z możliwością eksperymentowania pod względem wydajności.

- HEDT (High-End Desktop). Płyty główne przeznaczone do wysokowydajnych stacji roboczych i innych komputerów PC o podobnym poziomie. Pod wieloma względami są podobne do gamingowych, a czasami nawet pozycjonowane jako do gier, jednak zostały stworzone z myślą o ogólnej wydajności (w tym w zadaniach profesjonalnych), a nie z myślą o pewnej pracy z grami. Jedną z kluczowych cech takich płyt głównych jest rozbudowana funkcjonalność do pracy z pamięcią RAM: przewidziano co najmniej 4 sloty na RAM, a częściej 6 lub więcej, maksymalna częstotliwość RAM to co najmniej 2500 MHz (a częściej 4000 MHz i więcej), a maksymalna wielkość to co najmniej 128 GB. Pozostałe cechy są zwykle na podobnym poziomie. Ponadto oprogramowanie układowe może zapewniać narzędzia do podkręcania, chociaż pod względem tej funkcjonalności takie płyty są często gorsze od tych do podkręcania. Należy pamiętać, że takie rozwiązania można początkowo ustawić jako do gier; podstawą klasyfikacji do kategorii HEDT w takich przypadkach jest spełnienie powyższych kryteriów.

- Dla serwera. Płyty główne zaprojektowane specjalnie dla serwerów. Takie systemy znacznie różnią się od zwykłych komputerów stacjonarnych - w szczególności współpracują z dużymi ilościami dysków i mają zwiększone wymagania dotyczące szybkości i niezawodności przesyłania danych; w związku z tym do budowy serwerów najlepiej jest używać wyspecjalizowanych komponentów, w tym płyt głównych. Do głównych cech takich płyt głównych należy bogactwo slotów na RAM (często więcej niż 4), możliwość podłączenia dużej ilości dysków (koniecznie więcej niż 4 sloty SATA 3, często 8 lub więcej), a także obsługa specjalnych technologii (jak ECC - patrz poniżej). Ponadto takie karty mogą być wykonywane w określonych formatach, takich jak EEB lub CEB (patrz „Współczynnik kształtu”), chociaż istnieją bardziej tradycyjne opcje.

- Przeznaczone do wydobywania/kopania (miningu). Płyty główne zaprojektowane specjalnie do zdobywania kryptowalut (BitCoin, Ethereum itp.). Podkreślamy, że nie chodzi tylko o możliwość takiego zastosowania (patrz „Nadaje się do kopania”), jednak o to, że płyta główna była początkowo pozycjonowana jako rozwiązanie do tworzenia „farmy” kryptowalut. Przypomnij sobie, że kopanie to wydobywanie kryptowaluty poprzez wykonywanie specjalnych obliczeń; najwygodniej jest przeprowadzić takie obliczenia za pomocą kilku wydajnych kart graficznych naraz. W związku z tym jedną z wyróżniających cech płyt miningowych jest obecność kilku (zwykle co najmniej 4) gniazd PCI-E 16x do podłączenia takich kart graficznych. Jednak ta kategoria płyt głównych nie otrzymała zbyt dużej popularności: podobne cechy można znaleźć w przypadku płyt głównych ogólnego przeznaczenia, całkiem możliwe jest osiągnięcie na nich wydajności wystarczającej do efektywnego kopania.

Socket

Typ gniazda (gniazda dla procesora), z którym jest płyta główna. Różnych modeli procesorów odpowiadają różne typy gniazd i przed zakupem płyty głównej należy również sprawdzić, czy typ gniazda na niej typ gniazda do pożądanego procesora.

Odpowiednio, producenci płyt głównych są platformy do aktualnych procesorów: Intel S1150, S1155, S1156, S1356, S1366, S2011, S2011 v3, S2066, S1151, S1151 Coffee Lake, S3647, S1200.

I AMD: AM3/AM3+, FM2/FM2+, AM4, TR4 / TRX4.

Liczba socket'ów

Liczba gniazd (gniazd dla procesorów) zainstalowanych na płycie głównej. Płyty przeznaczone do użytku w konwencjonalnych komputerach PC mają zwykle tylko jedno gniazdo; płyty zaprojektowane do instalacji na stacjach roboczych i serwerach oraz do zadań wymagających dużej ilości zasobów mogą mieć do 4 gniazd, a tym samym umożliwić instalację do 4 procesorów w jednym systemie.

Współczynnik kształtu

Współczynnik kształtu płyty głównej określa przede wszystkim jej wymiary fizyczne, odpowiednio szereg parametrów bezpośrednio z nimi związanych: rodzaj obudowy komputera, sposób montażu, rodzaj złącza zasilającego, liczba slotów na dodatkowe płyty (gniazda rozszerzeń) itp. W tej chwili istnieją takie główne czynniki kształtu płyt głównych:

- ATX. Jeden z najbardziej popularnych formatów płyt głównych do komputerów PC. Standardowy rozmiar takiej płyty to 30,5x24,4 cm, posiada aż 7 gniazd rozszerzeń oraz 24-pinowe lub (rzadziej w starszych modelach) 20-pinowe złącze zasilania.

- Micro-ATX. Lekko zmniejszona wersja formatu ATX, z bardziej kompaktowymi wymiarami (zwykle 24,4x24,4 cm) i odpowiednio mniejszą ilością miejsc na urządzenia peryferyjne - zwykle są tylko dwa gniazda na RAM, gniazda rozszerzeń - od dwóch do czterech. Jednak pomimo swoich ograniczonych wymiarów, takie płyty mogą być również używane w dość mocnych systemach.

- Mini-ITX. Płyty główne o kompaktowych wymiarach (17x17 cm). Zaprojektowane do użytku głównie w komputerach o małym formacie (SFF), prościej - w kompaktowych komputerach PC. Specyfikacje montażowe oraz lokalizacja złączy i gniazd są zgodne z obudową ATX. Zwykle mają jedno gniazdo rozszerzeń.

- mini-STX. Kolejny przedstawiciel kompaktowych formatów, zakładający rozmiar płyty 140...x147 mm. Zatem całkowity rozmiar jest prawie o jedną trzecią mniejszy niż w przypadku mini-ITX. Jednocześnie takie płyty główne często mają gniazda dla dość mocnych procesorów (na przykład gniazdo LGA 1151 dla chipów Intel Core) i są wykonane w oparciu o odpowiednie wartości TDP. Ale gniazd rozszerzeń z reguły nie ma.

- micro-DTX. Stosunkowo nowy kompaktowy format, który nie jest często spotykany, głównie wśród dość specyficznych płyt głównych - w szczególności modeli zaprojektowanych dla obudów w formacie PIO. Ta forma jest bardzo mała i lekka i umożliwia zamontowanie obudowy bezpośrednio za monitorem, na standardowym uchwycie VESA. Jedną z cech charakterystycznych płyt głównych dla takich systemów jest to, że karta graficzna jest instalowana wzdłuż płyty zamiast prostopadle - odpowiednio złącze PCI-E 16x (patrz poniżej) ma niestandardową lokalizację. Jednocześnie płyty micro-DTX są podobne do microATX pod względem elementów złącznych i mogą być używane w przypadku odpowiedniego współczynnika kształtu (z wyjątkiem tego, że do prawidłowej instalacji karty graficznej może być wymagane dodatkowe wyposażenie). Standardowy rozmiar takiej płyty to 170 x 170 mm, zbliżony do mini-ITX.

- mini-DTX. Format pośredni między microDTX opisanym powyżej a oryginalnym DTX; czasami opisywany również jako rozszerzona wersja mini-ITX. Ma standardowe wymiary 170 x 203 mm i może być wyposażony w dwa gniazda rozszerzeń (mini-ITX i mini-DTX mają jedno takie gniazdo); jest zupełnie podobny - przeznaczony głównie do kompaktowych obudów, w szczególności komputerów typu HTPC.

- XL-ATX. Większa wersja formatu ATX. Chociaż nie jest to jeszcze ogólnie przyjęty standard, opcje rozmiarów obejmują w szczególności 32,5 x 24,4 cm z 8 gniazdami rozszerzeń i 34,3 x 26,2 cm z maksymalnie 9 dodatkowymi gniazdami.

- Cienki mini-ITX. „Cienka” odmiana mniejszego formatu mini-ITX opisanego powyżej: zgodnie z oficjalną specyfikacją, całkowita grubość cienkiej płyty mini-ITX nie powinna przekraczać 25 mm. Zaprojektowany również dla najmniejszych komputerów - w szczególności HTPC.

- E-ATX. Litera E w nazwie tego formatu oznacza „Extended” - rozszerzony. Jak sama nazwa wskazuje, E-ATX to kolejna powiększona wersja ATX, wykorzystująca płyty o wymiarach 30,5x33 cm.

- EEB. Pełna nazwa SSI EEB. Format stosowany w systemach serwerowych (patrz „Rodzaje”) przewiduje rozmiar płyty 30,5 x 33 cm.

- CEB. Pełna nazwa to SSI CEB. Inna forma płyt głównych serwerowych. W rzeczywistości jest to węższa wersja opisanego powyżej EEB, o szerokości zmniejszonej do 25,9 cm (przy tej samej wysokości 30,5 cm).

- flex-ATX. Jedna z kompaktowych wersji ATX zapewniająca wymiary płyty nie większe niż 229x191 mm i nie więcej niż 3 gniazda rozszerzeń. Jednocześnie standard ten jest identyczny z microATX pod względem położenia otworów montażowych; w rzeczywistości został opracowany jako potencjalny zamiennik dla tego drugiego, jednak z wielu powodów nie zdobył dużej popularności, chociaż nadal jest produkowany.

- Niestandardowy (Custom). Nazywany również Proprietary. Płyty główne, które nie są zgodne ze standardowymi formatami i są przeznaczone do specjalnych rozmiarów obudowy (zwykle firmowe).

Fazy zasilania

Liczba faz zasilania procesora przewidzianych na płycie głównej.

W bardzo uproszczony sposób fazy można opisać jako bloki elektroniczne o specjalnej konstrukcji, przez które zasilanie jest dostarczane do procesora. Zadaniem takich bloków jest optymalizacja tego zasilania, w szczególności minimalizacja skoków mocy przy zmianie obciążenia procesora. Generalnie im więcej faz, tym mniejsze obciążenie każdego z nich, stabilniejsze zasilanie i bardziej wytrzymała elektronika płyty głównej. Im mocniejszy jest procesor i im więcej ma rdzeni, tym więcej faz wymaga; liczba ta bardziej wrośnie również, jeśli planowane jest podkręcenie procesora. Na przykład w przypadku zwykłego czterordzeniowego chipa często wystarczają tylko cztery fazy, a już dla podkręconego możesz ich potrzebować co najmniej ośmiu. Właśnie z tego powodu u wydajnych procesorów mogą wystąpić problemy, gdy są używane niedrogie płyty główne z małą liczbą faz.

Szczegółowe zalecenia dotyczące wyboru liczby faz dla poszczególnych serii i modeli procesorów można znaleźć w specjalistycznych źródłach (w tym w dokumentacji samego procesora). Tutaj należy pamiętać, że przy dużej liczbie faz na płycie głównej (więcej niż 8) niektóre z nich mogą być wirtualne. W tym celu rzeczywiste bloki elektroniczne są uzupełniane podwójnymi lub nawet potrójnymi, co formalnie zwiększa liczbę faz: na przykład 12 zadeklarowanych faz może reprezentować 6 fizycznych bloków z podwajaczami. Jednak fazy wirtualne są znacznie gor...sze od rzeczywistych pod względem swoich możliwości - w praktyce są tylko dodatkami, które nieznacznie poprawiają charakterystykę faz realnych. Powiedzmy, że w naszym przypadku bardziej poprawne jest mówienie nie o dwunastu, ale tylko o sześciu (aczkolwiek ulepszonych) fazach. Na te detale należy zwrócić uwagę przy wyborze płyty głównej.

Radiator VRM

Obecność na płycie głównej osobnego radiatora do VRM.

VRM to moduł regulacji napięcia, który dostarcza energię z zasilacza komputera do procesora. Moduł ten obniża standardowe napięcie zasilacza (+5 lub +12 V) do niższej wartości niezbędnej do pracy procesora (zwykle nieco ponad 1 V). Przy dużych obciążeniach regulator napięcia może się bardzo nagrzać, a bez specjalistycznego układu chłodzenia może dojść do przegrzania, a nawet spalenia się części. Radiator VRM zmniejsza prawdopodobieństwo takich sytuacji; może być przydatny dla każdego procesora i jest wysoce pożądany, jeśli płyta ma być używana z wydajnym procesorem high-end (zwłaszcza podkręconym).

Rurki cieplne

Rurka cieplna to szczelna konstrukcja zawierająca ciecz o niskiej temperaturze wrzenia. Gdy jeden koniec rurki jest podgrzewany, ciecz ta odparowuje i skrapla się na drugim końcu, pobierając w ten sposób ciepło ze źródła ogrzewania i przekazując je do radiatora. Takie urządzenia są proste, a jednocześnie skuteczne, dzięki czemu z łatwością można je zastosować jako dodatek do radiatorów.

Chłodzenie wodne

Obecność systemu chłodzenia wodnego wskazuje na „gorące” przeznaczenie płyty głównej. Ta opcja ma sens tylko w najmocniejszych zestawach gamingowych, a także systemach z potencjałem do dalszego „podkręcania” – czyli w konfiguracjach, dla których tradycyjne chłodzenie powietrzem z chłodnicami nie wystarcza.

Wbudowany procesor

Obecność na płycie głównej własnego procesora. Z jednej strony oszczędza to użytkownikowi konieczności osobnego zakupu procesora i problemów z kompatybilnością procesora i płyty głównej. Z drugiej strony, procesory wbudowane są najczęściej wyposażone w kompaktowe płyty główne o formacie mini-ITX (patrz Współczynnik kształtu), a same procesory są zwykle modelami energooszczędnymi i mają raczej niską wydajność.

Model wbudowanego procesora

Nazwa wbudowanego procesora zainstalowanego na płycie głównej z odpowiednią funkcją. Znając dokładną nazwę modelu, możesz znaleźć jego szczegółową charakterystykę, recenzje, wyniki testów i inne informacje, a tym samym ocenić, w jaki sposób ten procesor spełnia pożądaną wydajność systemu. Jest to szczególnie przydatne, jeśli komputer, do którego kupowana jest płyta główna, ma być używany do rozwiązywania określonych zadań.

Podświetlenie LED

Obecność na płycie głównej własnego podświetlenia LED. Ta funkcja nie wpływa na funkcjonalność płyty głównej, ale nadaje jej niecodzienny wygląd. Dlatego nie ma sensu, aby zwykły użytkownik specjalnie szukał takiego modelu (potrzebuje płyty głównej bez podświetlenia), ale dla fanów modowania podświetlenie może być bardzo przydatne.

Podświetlenie LED może mieć postać osobnych świateł lub pasków LED, wykonane w różnych kolorach (czasem z możliwością wyboru kolorów) i obsługiwać dodatkowe efekty - mruganie, migotanie, synchronizację z innymi komponentami (patrz „Synchronizacja podświetlenia”) itp. Specyficzne możliwości zależą od modelu płyty głównej.

Metalowy backplate

Obecność metalowej płyty tylnej w konstrukcji płyty głównej.

Backplate to specjalna płytka umieszczona z tyłu płyty głównej (czyli po przeciwnej stronie niż szczeliny połączeniowe). Ta cecha jest charakterystyczna głównie dla zaawansowanych płyt głównych przeznaczonych dla wydajnych systemów: poszczególne elementy takich układów (zwłaszcza chłodzenie) mogą być bardzo ciężkie, a ich montaż bezpośrednio na płycie byłby obarczony uszkodzeniami. A metalowa płyta tylna pozwala tego uniknąć: pełni rolę dodatkowego wspornika, który łagodzi główne obciążenie z płyty głównej. Ponadto taka płyta jest zwykle na tyle gruba i elastyczna, aby bez konsekwencji przenieść nawet bardzo znaczny ciężar elementów.

Synchronizacja podświetlenia

Technologia synchronizacji przewidziana na płycie z podświetleniem LED (patrz wyżej).

Sama synchronizacja pozwala „dopasować” podświetlenie płyty głównej do podświetlenia innych elementów systemu - obudowy, karty graficznej, klawiatury, myszy itp. Dzięki tej koordynacji wszystkie elementy mogą synchronicznie zmieniać kolor, jednocześnie się włączać / wyłączać itp. Specyficzne cechy działania takiego podświetlenia zależą od zastosowanej technologii synchronizacji i z reguły każdy producent ma swoje własne (Mystic Light Sync od MSI, RGB Fusion od Gigabyte itp.). Od tego zależy również kompatybilność komponentów: wszystkie muszą obsługiwać tę samą technologię. Najłatwiej więc osiągnąć kompatybilność z podświetleniem, montując komponenty od jednego producenta.

Wymiary (wys. x szer.)

Wymiary płyty głównej na wysokość i szerokość. Zakłada się, że tradycyjne rozmieszczenie płyt głównych jest pionowe, dlatego w tym przypadku jeden z wymiarów nazywa się nie długością, jednak wysokością.

Rozmiary płyt głównych zależą w dużej mierze od ich współczynników kształtu (patrz wyżej), jednak rozmiar konkretnej płyty może nieco różnić się od standardu przyjętego dla tego współczynnika kształtu. Ponadto zwykle łatwiej jest wyjaśnić wymiary zgodnie z charakterystyką konkretnej płyty głównej niż szukać lub przywoływać ogólne informacje na temat współczynnika kształtu. Dlatego dane dotyczące rozmiaru są podawane nawet dla modeli, które są w pełni zgodne ze standardem.

Trzeci wymiar – grubość – jest z wielu powodów uważany za mniej ważny, dlatego często jest pomijany.

Chipset

Model chipsetu zainstalowany na płycie głównej. Obecne modele chipsetów AMD są A320, B350, X370, X399, B450, X470, A520, B550 i X570. Ponadto firma ta produkuje procesory ze zintegrowanym chipsetem - w związku z tym istnieją płyty główne, które są początkowo kompatybilne z takimi procesorami. Dla Intela lista chipsetów wygląda z kolei następująco: H110, B150, H170, Z170, B250, H270, Z270, X299, H310, B360, B365, H370, Z370, Z390, H410, B460, H470, Z490.

Chipset to zestaw mikroukładów na płycie głównej, za pośrednictwem których bezp...ośrednio odbywa się interakcja poszczególnych elementów systemu: procesora, pamięci RAM, napędów, adapterów audio i wideo, kontrolerów sieciowych itp. Technicznie taki zestaw składa się z dwóch części - mostka północnego i południowego. Kluczowym elementem jest mostek północny, który łączy procesor, pamięć, kartę graficzną i mostek południowy (wraz z urządzeniami, którymi steruje). Dlatego nazwa mostka północnego jest często wskazywana jako model chipsetu, a model mostka południowego jest określany osobno (patrz poniżej); Jest to schemat stosowany w tradycyjnych płytach głównych, w których mostki są wykonane jako oddzielne mikroukłady. Istnieją również rozwiązania, w których oba mostki są połączone w jednym chipie; dla nich można wskazać całą nazwę chipsetu.

Tak czy inaczej, znając model chipsetu, możesz znaleźć wiele różnych dodatkowych danych na jego temat - od ogólnych recenzji po specjalne instrukcje. Zwykły użytkownik z reguły nie potrzebuje takich informacji, jednak mogą być one przydatne przy wykonywaniu specjalistycznych zadań zawodowych.

Mostek południowy

Model mostka południowego zainstalowanego na płycie głównej.

Ten element płyty głównej jest jedną z części składowych chipsetu. Więcej informacji na temat chipsetu patrz wyżej; tu należy pamiętać, że mostek południowy odpowiada za interakcję płyty głównej z urządzeniami peryferyjnymi: kartami rozszerzeń (dźwiękowymi, sieciowymi), urządzeniami pamięci masowej, zewnętrznymi urządzeniami peryferyjnymi USB itp. Znając nazwę tego modułu, w razie potrzeby można łatwo znaleźć szczegółowe dane dotyczące jego cech i możliwości. Zwykły użytkownik z reguły nie potrzebuje takich informacji, jednak mogą się one przydać do różnych profesjonalnych zadań.

BIOS

Typ systemu BIOS zainstalowanego na płycie głównej. Zwróć uwagę, że tu pod uwagę brane są tylko „klasyczne” BIOS-y firm Ami, Award i Intel; bardziej zaawansowany UEFI BIOS został przeniesiony do odrębnej kategorii (patrz poniżej).

BIOS to podstawowy system wejściowo/wyjściowy, własne oprogramowanie układowe płyty głównej przechowywane w jej pamięci trwałej; pozwala wszystkim komponentom sprzętowym systemu komunikować się ze sobą, nawet jeśli system operacyjny nie jest zainstalowany na komputerze. Innymi słowy, to „bios” kontroluje komputer od momentu włączenia do załadowania systemu operacyjnego. To oprogramowanie zawiera również zestaw narzędzi do zmiany podstawowych ustawień.

Mówiąc o konkretnych wersjach, należy powiedzieć, że wspomniane „klasyczne” oprogramowanie sprzętowe nie ma zasadniczych różnic; poza tym zestaw funkcji w dużej mierze zależy nie od typu BIOS-u, ale od modelu płyty głównej. Dlatego typ BIOS-u nie jest kluczem do wyboru; nawet dla profesjonalistów i entuzjastów rzadko okazuje się być zasadniczym.

Obsługa DualBIOS

Obsługa przez płytę główną technologii DualBIOS.

Awarie i błędy w BIOS-ie (patrz BIOS) to jedne z najpoważniejszych problemów, jakie mogą pojawić się na współczesnym komputerze - nie tylko sprawiają, że komputer jest nieefektywny, ale także są bardzo trudne do naprawienia. Technologia DualBIOS została zaprojektowana, aby ułatwić walkę z tego rodzaju problemami. Płyty główne wykonane przy użyciu tej technologii mają dwa mikroukłady do nagrywania BIOS-u: pierwszy mikroukład zawiera główną wersję BIOS-u, która jest używana do uruchamiania systemu w trybie normalnym, drugi zawiera kopię zapasową BIOS-u w oryginalnej (fabrycznej) konfiguracji. Mikroukład zapasowy zaczyna działać po wykryciu błędu w głównym systemie BIOS: w przypadku wykrycia błędu w kodzie programu przywracany jest do oryginalnej wersji fabrycznej, ale w przypadku awarii sprzętowej mikroukład zapasowy przejmuje kontrolę nad system, zastępując główny. Pozwala to na utrzymanie systemu w stanie gotowości nawet w przypadku poważnych problemów z BIOS-em bez konieczności uciekania się do skomplikowanych procedur przywracania.

UEFI BIOS

Obecność na płycie głównej firmware UEFI BIOS.

Takie oprogramowanie wewnętrze zwykle łączy się z jednym z klasycznych BIOSów (patrz BIOS). W rzeczywistości jest to dodatek, który zwiększa możliwości systemu BIOS i czyni go bardziej wygodnym w obsłudze. Niektóre funkcje UEFI zbliżony jest do pełnego systemu operacyjnego: ma przyjazny i intuicyjny nawet dla niespecjalisty graficzny interfejs użytkownika, obsługuje sterowanie myszką, wyposażony jest w szereg narzędzi, a w niektórych wersjach nawet możliwość połączenia się z internetem. Ponadto, to oprogramowanie uwzględnia wszystkie cechy nowoczesnego sprzętu komputerowego — w tym, które pojawiły się niedawno i nie są ujęte w starszych, tradycyjnych BIOSach.

Aktywne chłodzenie

Obecność własnego wbudowanego aktywnego systemu chłodzenia.

Aktywnym nazywa się chłodzenie, w którym ciepło jest na siłę odprowadzane z podgrzewanego obiektu, a ta funkcja jest zwykle zapewniana przy pomocy wentylatorów. Takie rozwiązanie ma na celu zmniejszenie obciążenia termicznego płyt głównych bez zewnętrznych chłodnic, które w każdym razie zostaną dodatkowo zainstalowane w taki czy inny sposób.

DDR2

Liczba slotów do zainstalowania na płycie głównej kostek pamięci RAM w standardzie DDR2 (druga generacja pamięci RAM z tzw. podwójnym transferem danych).

Im więcej złączy ma płyta główna, tym więcej pamięci można na niej zainstalować; duża liczba gniazd na moduły pamięci jest ważna dla płyt przeznaczonych do późniejszej rozbudowy, a także dla wysokowydajnych stacji roboczych i serwerów. Konkretnie DDR2 był głównym standardem dla pamięci RAM jakiś czas temu, jednak w ostatnich latach został prawie wyparty przez kolejne, bardziej zaawansowane generacje (patrz niżej). Dlatego dziś zarówno kostki pamięci, jak i gniazda dla nich na płytach operacyjnych są bardzo rzadkie.

DDR3

Liczba gniazd dla pamięci RAM standardu DDR3 przewidzianych na płycie głównej.

DDR3 - trzecia generacja pamięci RAM z tzw. podwójnym transferem danych. Jakiś czas temu ten standard był najpopularniejszy w inżynierii komputerowej, jednak teraz coraz bardziej ustępuje nowszemu i bardziej zaawansowanemu DDR4. Jednak płyty pod DDR3 są nadal dostępne w sprzedaży; mogą mieć 2, 4, a nawet 6 i więcej slotów na taką pamięć.

DDR4

Liczba gniazd dla pamięci RAM standardu DDR4 przewidzianych na płycie głównej.

DDR4 - dalszy (po trzeciej wersji) rozwój standardu DDR, wydany w 2014 roku. Ulepszenia w porównaniu z DDR3 są tradycyjne - zwiększenie prędkości i zmniejszenie zużycia energii; pojemność jednego modułu może wynosić od 2 GB do 128 GB. Jest to standard pamięci RAM przeznaczony dla większości nowoczesnych płyt głównych; liczba slotów DDR4 wynosi zwykle 2 lub 4, rzadziej — 6 i więcej.

Współczynnik kształtu gniazda pamięci

Współczynnik kształtu listew pamięci RAM, dla których przeznaczone są odpowiednie gniazda na płycie głównej. Różne czynniki kształtu oznaczają różnicę nie tylko w wielkości, ale także w rozmieszczeniu styków, z powodu których są ze sobą niekompatybilne; należy to wziąć pod uwagę przy wyborze komponentów.

— DIMM. Skrót od Dual In-Line Memory Module. Ten współczynnik kształtu można nazwać "pełnowymiarowym", jest standardem dla komputerów stacjonarnych i jest bardzo popularny wśród płyt głównych wszystkich rozmiarów.

SO-DIMM. Skrót od "Small Outline Dual In-Line Memory Module", co można z grubsza przetłumaczyć jako" zmniejszona wersja DIMM"; w związku z tym głównymi zewnętrznymi różnicami listew i gniazd pod nimi są zmniejszone wymiary i liczba styków. Ta opcja jest stosowana w płytach głównych o kompaktowych kształtach, najczęściej mini-ITX (patrz wyżej).

Tryb pracy

Tryb pracy płyty głównej z zainstalowaną na niej pamięcią RAM. Może wyglądać następująco:

- Jednokanałowy. Najprostszy tryb pracy: jeden kontroler pracuje jednocześnie z całą ilością pamięci RAM. Główne zalety takiego trybu — prostota i niska cena kontrolerów. Jednak jego wydajność okazuje się bardzo niska, dlatego jednokanałowe płyty główne są obecnie niezwykle rzadkie - głównie wśród niedrogich modeli do domu / biura.

- Dwukanałowy. W tym trybie z pamięcią RAM pracują dwa niezależne kontrolery, sama pamięć jest podzielona na dwa bloki, a wymiana informacji odbywa się w dwóch strumieniach, co zwiększa szybkość pracy. Wzrost wydajności w tym przypadku może wynosić od 5 - 10% do 100%, w zależności od określonej aplikacji i funkcji systemu. Należy pamiętać, że dwie kości RAM o identycznej charakterystyce są wysoce pożądane do pracy w trybie dwukanałowym - pozwala to osiągnąć optymalną wydajność, ponadto nie wszystkie płyty główne są w stanie współpracować z parami różnych modułów pamięci.

- Dwu/trzy-kanałowy. Płyty główne obsługujące trzy-kanałowy tryb pracy pamięci RAM. Ten tryb jest podobny do trybu dwukanałowego i zasadniczo różni się tylko liczbą wątków i kości kart pamięci – powinno ich być ich 3 (lub wielokrotność 3). W tym przypadku idealnie byłoby, gdyby takie listwy były jednakowe; nie ma gwarancji możliwości korzystania z różnych kości we wszystkich płytach głównych, a jeśli częstotliwość nie jest zgodna, prędkość kanału będzie ogranic...zona przez prędkość najwolniejszego modułu pamięci RAM. Jeśli zainstalowane są tylko dwa kompatybilne paski, system będzie działał w trybie dwukanałowym.

- Dwu/cztero-kanałowy. Płyty główne z obsługą czterokanałowego trybu RAM. Ten tryb jest całkowicie podobny do opisanego powyżej dwu/trzykanałowego i różni się jedynie liczbą modułów RAM - potrzebuje 4 (lub wielokrotności czterech). W tym przypadku podobnie, instalując mniejszą liczbę kości, taka płyta główna może pracować w odpowiednim trybie - dwu- lub trzykanałowym (najważniejsze, aby listwy spełniały wymogi do obsługi takiego trybu).

- Sześciokanałowy. Tryb pracy zakładający obecność 6 oddzielnych kontrolerów pamięci i wielokrotną liczbę slotów dla poszczególnych modułów (w niektórych płytach głównych — 12, teoretycznie może być ich więcej). Występuje wyłącznie w rozwiązaniach wysokiej jakości, zwykle klasy HEDT (patrz „Rodzaje”), zaprojektowanych z myślą o bezkompromisowej wydajności.

Maksymalna częstotliwość taktowania

Maksymalna częstotliwość taktowania pamięci RAM obsługiwana przez płytę główną. Rzeczywista częstotliwość taktowania zainstalowanych modułów pamięci RAM nie powinna przekraczać tego wskaźnika - w przeciwnym razie możliwe są awarie, a możliwości pamięci RAM nie będą mogły być w pełni wykorzystane.

W przypadku nowoczesnych komputerów PC częstotliwość pamięci RAM 1500 - 2000 MHz lub mniej jest uważana za bardzo niską, 2000 - 2500 MHz jest skromna, 2500 - 3000 MHz jest średnia, 3000 - 3500 MHz jest powyżej średniej, a w najbardziej zaawansowanych płytach obsługiwane mogą być 3500 - 4000 MHz, a nawet ponad 4000 MHz.

Maksymalna ilość pamięci

Maksymalna ilość pamięci RAM, którą można zainstalować na płycie głównej.

Wydajność systemu zależy bezpośrednio od ilości pamięci RAM; z drugiej strony duża ilość pamięci RAM nie jest tania (podobnie jak płyty główne obsługujące takie woluminy). Dlatego przy wyborze należy nie tylko kierować się zasadą „im więcej, tym lepiej”, jednak także uwzględniać planowane zastosowanie komputera i rzeczywiste potrzeby. Tak więc karty do 8 GB włącznie wystarczają do prostych codziennych i biurowych zadań. Już 16 GB pozwala śmiało uruchomić niemal wszystkie współczesne gry, jednak gamingowe płyty główne często obsługują duże ilości pamięci (w niektórych modelach nawet do 128 GB) - daje to dodatkową gwarancję od "hamulców" w trakcie gry. 32 GB wystarcza już na zrealizowanie wiele profesjonalnych scenariuszy, jednak w przypadku zadań wymagających największej ilości zasobów, takich jak renderowanie 3D i 64 GB, nie stanie się ograniczeniem. A najbardziej pojemne nowoczesne płyty główne, kompatybilne z pojemnościami powyżej 128 GB, w większości stanowią wysokiej jakości rozwiązania dla serwerów i HEDT (patrz „Rodzaje”).

Z drugiej strony można wybierać według danego parametru z rezerwą, licząc na upgrade: w końcu zainstalowanie dodatkowych kart pamięci RAM to najprostszy sp...osób na zwiększenie wydajności systemu. Mając to na uwadze, wiele stosunkowo prostych płyt głównych obsługuje bardzo duże ilości pamięci RAM.

Obsługa AMP

Możliwość pracy płyty głównej z modułami pamięci RAM obsługującymi technologię AMP (AMD Memory Profiles). Technologia ta została opracowana przez AMD; jest stosowana w płytach głównych i jednostkach RAM i działa tylko wtedy, gdy oba te elementy systemu są kompatybilne z AMP. Podobna technologia Intela nosi nazwę XMP.

Główną funkcją AMP jest ułatwienie przetaktowania systemu („overclockinging"): dzięki tej technologii do pamięci są wcześniej „wszyte” specjalne profile przetaktowywania, a w razie potrzeby użytkownik może wybrać tylko jeden z tych profili bez uciekania się do skomplikowanych procedur konfiguracji. Jest to nie tylko łatwiejsze, ale także bezpieczniejsze: każdy profil dodany do karty jest testowany pod kątem stabilności działania.

Wsparcie XMP

Możliwość pracy płyty głównej z modułami pamięci RAM obsługującymi technologię XMP (Extreme Memory Profiles). Technologia ta została opracowana przez firmę Intel; jest stosowana w płytach głównych i jednostkach pamięci RAM i działa tylko wtedy, gdy oba te elementy systemu są kompatybilne z XMP. Podobna technologia AMD nosi nazwę AMP.

Główną funkcją XMP jest ułatwienie podkręcania systemu ("overclockinging"): specjalne profile podkręcania są wcześniej „wszyte" w pamięć dzięki tej technologii, i w razie potrzeby, użytkownik może wybrać tylko jeden z tych profili bez stosowania skomplikowanych procedur konfiguracji. Jest to nie tylko łatwiejsze, ale także bezpieczniejsze: każdy profil dodany do paska przechodzi test stabilności działania.

Obsługa ECC

Możliwość współpracy płyty głównej z modułami pamięci obsługującymi technologię ECC (Error Checking and Correction). Technologia ta pozwala korygować drobne błędy, które pojawiają się w procesie pracy z danymi i zwiększa ogólną niezawodność systemu; jest stosowana głównie w serwerach.

Zintegrowana karta graficzna

Obecność na płycie głównej własnej karty graficznej — modułu do obróbki i wyjścia sygnału wideo.

Moduł ten może być zamontowany na samej płycie lub w oryginalnie zainstalowany na niej procesor (patrz „Wbudowany procesor”). W każdym razie ta funkcja oszczędza użytkownikowi konieczności zakupu osobnej karty graficznej. Z drugiej strony zintegrowany układ graficzny wykorzystuje część całkowitej pojemności pamięci RAM do pracy z wideo, dlatego wydajność takich kart graficznych z reguły nie jest zbyt wysoka. W związku z tym najlepszym wyborem jest często płyta główna bez zintegrowanej karty graficznej , która wymaga instalacji oddzielnej karty graficznej (do tej kategorii należą w szczególności praktycznie wszystkie płyty profesjonalne i gamingowe).

Model zintegrowanej karty graficznej

Nazwa zintegrowanej karty graficznej (patrz wyżej) zainstalowanej na płycie głównej. Znając nazwę modułu graficznego, w razie potrzeby można łatwo znaleźć szczegółowe informacje na jego temat - pełne specyfikacje, testy, recenzje itp.

Tryb hybrydowy

Obsługa trybu hybrydowego jest dostępna tylko na płytach głównych z własnymi kartami graficznymi (patrz Zintegrowana grafika). Instalując dodatkową oddzielną kartę graficzną na takiej płycie, system może automatycznie optymalizować działanie kart graficznych, w zależności od bieżących zadań: użyj stosunkowo energooszczędnego, ale ekonomicznego i cichego własnego układu wideo płyty głównej do prostych czynności (praca z dokumentami, surfowanie po sieci) i dodatkowo podłącz potężną zewnętrzną kartę graficzną do pracy z aplikacjami wymagającymi dużej ilości zasobów (gry, wideo HD, renderowanie 3D). Zakup płyty głównej z obsługą trybu hybrydowego ma sens tylko wtedy, gdy planujesz zainstalować na niej oddzielną kartę graficzną. W takim przypadku warto osobno wyjaśnić zgodność tej karty graficznej i płyty głównej.

Wyjście D-Sub (VGA)

Obecność na płycie głównej własnego wyjścia D-Sub (VGA).

Takie wyjście jest przeznaczone do transmisji wideo ze zintegrowanej karty graficznej (patrz wyżej) lub procesora ze zintegrowaną grafiką (podkreślamy, że niemożliwe jest przesłanie do niego sygnału z dyskretnej karty graficznej przez chipset płyty głównej). Jeśli chodzi o VGA, jest to standard analogowy pierwotnie stworzony dla monitorów CRT. Nie wyróżnia się jakością obrazu, prawie nie nadaje się do rozdzielczości wyższych niż 1280x1024 i nie zapewnia transmisji dźwięku, dlatego jest powszechnie uważany za przestarzały. Jednak ten typ wejścia jest nadal używany w samodzielnych monitorach, telewizorach, projektorach itp.; tak więc wśród płyt głównych można znaleźć modele z takimi wyjściami.

Wyjście DVI

Obecność na płycie głównej własnego wyjścia DVI; również w tym punkcie określono konkretny typ tego interfejsu.

Takie wyjście jest przeznaczone do transmisji wideo z wbudowanej karty graficznej (patrz wyżej) lub procesora ze zintegrowaną grafiką (podkreślamy, że nie jest możliwe wyprowadzenie do niej sygnału z dyskretnej karty graficznej przez chipset płyty głównej). Jeśli chodzi w szczególności o DVI, jest to standard pierwotnie stworzony dla cyfrowych urządzeń wideo, jednak dopuszcza również format sygnału analogowego, w zależności od typu. W nowoczesnej technologii komputerowej, w tym w płytach głównych, można znaleźć dwa typy DVI:

— DVI-D. Standard, przewidujący przekazanie sygnału tylko w postaci cyfrowej. W zależności od obsługiwanego trybu, maksymalna rozdzielczość takiego przekazu wideo może wynosić 1920 na 1200 (jednokanałowy Single Link) lub 2560х1600 (dwukanałowy Dual Link), jednakże wtyczki Single Link można podłączać do portów Dual Link, jednak nie odwrotnie. Należy również pamiętać, że takie złącza są kompatybilne z HDMI przez adaptery podczas gdy w niektórych przypadkach może być zapewniona nawet transmisja dźwięku (chociaż początkowo ta funkcja nie jest obsługiwana w DVI-D i jej obecność należy sprawdzić osobno).

— DVI-I. Standard, łączący w sobie opisane powyżej DVI-D z analogowym DVI-A i pozwala wyprowadzić sygnał zarówno formacie cyfrowym jak i analogowym. DVI-A swoimi właściwościami jest z...godny z VGA (patrz wyżej): obsługuje rozdzielczości do 1280 x 1024 włącznie i umożliwia podłączenie ekranów VGA za pomocą prostego adaptera.

Wyjście HDMI

Obecność na płycie głównej własnego wyjścia HDMI.

Takie wyjście jest przeznaczone do transmisji wideo ze zintegrowanej karty graficznej (patrz wyżej) lub procesora ze zintegrowaną grafiką (podkreślamy, że niemożliwe jest przesłanie do niego sygnału z dyskretnej karty graficznej przez chipset płyty głównej). Jeśli chodzi o HDMI, jest to połączony cyfrowy interfejs wideo / audio specjalnie zaprojektowany do pracy z rozdzielczościami HD i dźwiękiem wielokanałowym. Obecnie jest to najpopularniejszy z tych interfejsów, obsługa HDMI jest prawie obowiązkowa dla urządzeń wideo zgodnych ze standardami HD.

Konkretne możliwości HDMI zależą od wersji (więcej szczegółów poniżej), jednak ogólnie są one dość imponujące – nawet w najwcześniejszym (aktualnym na dzień dziejszy) HDMI v.1.4 maksymalna rozdzielczość to 4K, a w nowszych standardach osiąga 10K. Tak więc w płytach głównych jakość wideo przesyłanego przez takie wyjście jest często ograniczona nie przez możliwości interfejsu, jednak przez wydajność graficzną systemu.

Wersja HDMI

Wersja gniazda HDMI (patrz wyżej), znajdującego się na płycie głównej.

— v.1.4. Najwcześniejszy standard znany w naszych czasach, pojawił się jeszcze w 2009 roku. Obsługuje rozdzielczości do 4096х2160 włącznie i pozwala na odtwarzanie Full HD z szybkością do 120 kl/s — wystarczy nawet do odtwarzania 3D.

— v.1.4 b. Zmodyfikowana odmiana opisanej powyżej v.1.4, przedstawia szereg mniejszych aktualizacji i ulepszeń, w szczególności obsługę dwóch dodatkowych formatów 3D.

— v.2.0. Wersja, znana również jako HDMI UHD — właśnie w tej wersji została wprowadzona pełna obsługa 4K z szybkością do 60 kl./s, a także możliwość pracy z ultra panoramicznym wideo 21:9. Ponadto, dzięki zwiększonej przepustowości liczba jednocześnie odtwarzanych kanałów audio wzrosła do 32, a strumieni audio — do 4. A w poprawionej v.2.0a do tego wszystkiego dodano jeszcze wsparcie dla HDR.

— v.2.1. Jeszcze jedna nazwa — HDMI Ultra High Speed. W porównaniu z poprzednią wersją przepustowość interfejsu naprawdę znacznie wzrosła –potrafi transmitować wideo w rozdzielczościach aż do 10K przy 120 klatkach na sekundę, a także do pracy z rozszerzoną przestrzenią kolorów BT.2020 (te ostatnie mogą być przydatne do niektórych profesjonalnych zadań). Aby korzystać ze wszystkich funkcji HDMI v2.1 potrzebne kable typu HDMI Ultra High Speed, jednak funkcje wcześniejszych standardów są dostępne i ze zwykłymi kablami.

DisplayPort

Obecność u płyty głównej własnego wyjścia DisplayPort.

Takie wyjście jest przeznaczona do transmisji wideo z wbudowanej karty graficznej (patrz wyżej) lub procesor z zintegrowaną grafiką (podkreślamy, że wyświetlać na nim sygnał z karty graficznej przez chipset "płyty głównej" nie można). Co do konkretnie DisplayPort, to cyfrowy interfejs, stworzony specjalnie dla sprzętu komputerowego; w szczególności jest on standardem dla monitorów Apple, choć spotyka się i w telefonach innych producentów.

Konkretne możliwości DisplayPort mogą być różne, w zależności od wersji. Więcej o tym poniżej; tutaj należy pamiętać, że interfejs ten radzi sobie z sygnałem wideo w wysokiej rozdzielczości, a także ma ciekawą funkcję — podłączenie kilku monitorów do jednego wyjścia, konsekwentnie, "łańcuchem" (daisy chain).

Wersja DisplayPort

Wersja interfejsu DisplayPort (patrz wyżej) zainstalowana na płycie głównej.

— v.1.2. Najstarsza z stosowanych obecnie wersji (2010 rok). To właśnie w niej po raz pierwszy pojawiła się obsługa 3D, możliwość pracy ze złączem miniDisplayPort, a także opcja szeregowego łączenia wielu ekranów do jednego portu (daisy chain). Maksymalna rozdzielczość, w pełni obsługiwana przez v.1.2 — 5K przy 30 klatkach na sekundę, z pewnymi ograniczeniami jest również obsługiwane wideo 8K. A aktualizacja v.1.2a, wprowadzona w 2013 roku, dodała kompatybilność z technologią FreeSync stosowaną w kartach graficznych AMD.

— v.1.3. Aktualizacja standardu DisplayPort wydana w 2014 roku. Dzięki zwiększonej przepustowości możliwe było zapewnienie pełnej obsługi wideo 8K (przy 30 klatkach na sekundę), a w standardach 4K i 5k zwiększenie maksymalnej liczby klatek na sekundę odpowiednio do 120 i 60 klatek na sekundę. Kolejną kluczową aktualizacją była Funkcja Dual-mode, która zapewnia kompatybilność z interfejsami HDMI i DVI za pośrednictwem najprostszych pasywnych adapterów.

— v.1.4. Najnowsza wersja z szeroko rozpowszechnionych. Przepustowość została jeszcze bardziej zwiększona (prawie o połowę w porównaniu z v.1.2, co pozwoliło, choć z pewnymi ograniczeniami, wysyłać 4K i 5K-sygnał wideo z szybkością do 240 kl./s i 8K — do 144 kl./s. Oprócz tego, dodano obsługę szeregu specjalnych funkcji, w tym HDR10, a maksymalna liczba jednocześnie przesyłanych kanałów dźwięku wzrosła do 32.

Chip audio

Model chipa audio (moduł do przetwarzania i odtwarzania dźwięku) zainstalowanego na płycie głównej. Dokładna nazwa chipa audio będzie przydatna przy poszukiwaniu szczegółowych informacji na jego temat.

Nowoczesne płyty główne mogą być wyposażone w dość zaawansowane moduły audio, o wysokiej jakości dźwięku i rozbudowanych możliwościach, dzięki czemu nadają się nawet do gamingowych i multimedialnych komputerów (chociaż do profesjonalnej pracy z dźwiękiem nadal najprawdopodobniej będzie potrzebna osobna karta dźwiękowa). Oto najpopularniejsze obecnie nowoczesne chipy audio wysokiej jakości: Realtek ALC887, Realtek ALC892, Realtek ALC898, Realtek ALC1150, Realtek ALC1220, Supreme FX, Creative Sound Core 3D.

Wzmacniacz

Wbudowany wzmacniacz sygnału audio w płytach głównych ze zintegrowaną kartą dźwiękową. Zapewnia wyższą jakość dźwięku przez słuchawki.

Dźwięk (kanałów)

Najbardziej zaawansowany format dźwięku, który chip audio płyty głównej jest w stanie przesłać do zewnętrznego systemu audio. W tej chwili praktycznie wszystkie płyty główne z chipami audio obsługują standardowy dźwięk stereo 2.0, a najbardziej zaawansowany format może być następujący:

— 4. Specyficzny układ dźwięku na czterech kanałach może być różny, ale w każdym razie ta opcja charakteryzuje się dwoma klasycznymi kanałami stereo, uzupełnionymi o jeszcze dwa — na przykład, centralny i tylny, lub parą tylnych (lewy i prawy). Pozwala to na rozbudowę sceny dźwiękowej i uzyskanie większej głębi niż w klasycznym stereo, przy jednoczesnym zachowaniu niskiego kosztu samych kart dźwiękowych. Zresztą, wariant ten występuje rzadko, głównie w płytach głównych mini-STX (patrz "Współczynnik kształtu").

— 5.1. Sześciokanałowy dźwięk: dwa przednie, centralny i dwa tylne kanały, plus subwoofer dla basów i bardzo niskich częstotliwości. Pozwala na odtwarzanie w pełni przestrzennego dźwięku, który jest odbierany przez słuchacza nie tylko przed nim, ale także za nim. Jeden z najpopularniejszych obecnie wielokanałowych formatów audio.

— 7.1. Rozwój idei dźwięku przestrzennego, wyznaczonego przez format 5.1. Oprócz standardowej konfiguracji sześciokanałowej (centralny, przednia para, tylna para i subwoofer), przewiduje jeszcze dwa głośniki. Miejsce ich montażu może być różne, w zależności od specyfiki zastosowanego schematu ośmiokanałowego dźwięku: nad parą prz...ednią lub tylną, w postaci pary „centrum-tył", po bokach słuchacza itp. W każdym razie ośmiokanałowe schematy pozwalają bardziej precyzyjnie odtwarzać kierunek dźwięku.

— 9.1. Najbardziej zaawansowana na dzień dzisiejszy wersja akustyki, jaką można znaleźć w płytach głównych. Podobnie jak w przypadku 7.1, standard ten obejmuje 6 kanałów w formacie 5.1 plus dodatkowe głośniki - tylko w tym przypadku są ich cztery, co daje jeszcze większe możliwości rozbudowy dźwięku przestrzennego.

Optyczne S/P-DIF

Wyjście do przesyłania dźwięku, w tym wielokanałowego, w postaci cyfrowej. Takie połączenie wyróżnia się całkowitą odpornością na zakłócenia elektryczne, ponieważ sygnał jest przesyłany za pomocą kabla optycznego, a nie elektrycznego. Główną wadą optycznego S/P-DIF w porównaniu z koncentrycznym jest pewna kruchość kabla - można go uszkodzić poprzez mocne zginanie lub nadepnięcie.

Wyjście koncentryczne

Wyjście do transmisji sygnału audio w postaci cyfrowej. Umożliwia przesyłanie wielokanałowego dźwięku na jednym złączu jednym kablem.

Podobnie jak optyczny (patrz wyżej), interfejs koncentryczny jest odmianą standardu S/P-DIF. Do transmisji sygnału wykorzystuje kabel elektryczny z wtykami RCA (cinch); jednak podkreślamy, że nie jest zalecane używanie do tego celu zwykłego kabla RCA (do wejść liniowych), lepiej jest użyć specjalnego przewodu ekranowanego. Tak czy inaczej, taki kabel jest nieco bardziej podatny na zakłócenia niż światłowód, jednak jest mniej kruchy i nie wymaga specjalnej delikatności w obsłudze.

Złącze IDE

Liczba złączy IDE na płycie głównej.

Interfejs IDE był kiedyś powszechnym standardem łączenia wewnętrznych dysków twardych i napędów CD/DVD. Jednak w dzisiejszych czasach jest on uważany za całkowicie przestarzały i prawie wyparty przez szybszy i bardziej zaawansowany SATA; więc płyty główne z tą cechą prawie nie występują w sprzedaży.

SATA2 (3 Gb/s)

Liczba portów SATA2 na płycie głównej.

SATA w dzisiejszych czasach jest standardowym interfejsem do podłączenia napędów wewnętrznych (głównie HDD i napędów optycznych. W jedno takie złącze można podłączyć pojedyncze urządzenie, więc liczba portów SATA odpowiada liczbie wewnętrznych dysków/napędów, które można podłączyć do płyty głównej poprzez taki interfejs. A SATA2 — jest to druga wersja tego interfejsu, który zapewnia ogólną szybkość transmisji danych rzędu 3 Gb/s; użyteczna prędkość, z uwzględnieniem redundancji przesyłanych danych, wynosi około 2,4 Gb/s, czyli 300 MB/s. W nowoczesnych płytach głównych standard ten stopniowo jest zastępowany przez bardziej szybki SATA3, jednak aż do całkowitego zniknięcia mu jeszcze daleko.

Należy pamiętać, że różne standardy SATA są w pełni kompatybilne między sobą w obu kierunkach: do nowych portów można podłączyć stare dyski, i odwrotnie. Tyle tylko, że szybkość przesyłania danych będzie ograniczona możliwościami wolniejszej wersji, a w niektórych przypadkach może być konieczna rekonfiguracja napędów za pomocą sprzętu (przełączniki, zworki) lub oprogramowania.

SATA3 (6 Gb/s)

Liczba portów SATA 3 na płycie głównej.

SATA jest obecnie standardowym interfejsem do podłączania wewnętrznych urządzeń pamięci masowej (głównie HDD) i napędów optycznych. W jedno takie złącze można podłączyć pojedyncze urządzenie, więc liczba portów SATA odpowiada liczbie wewnętrznych dysków/napędów, które można podłączyć do płyty głównej poprzez taki interfejs. SATA 3, jak sama nazwa wskazuje, to trzecia wersja tego interfejsu, pracująca z łączną prędkością około 6 Gb/s; użyteczna prędkość, biorąc pod uwagę redundancję przesyłanych danych, wynosi około 4,8 Mbit/s (600 MB/s) - czyli dwa razy więcej niż w SATA 2.

Należy pamiętać, że różne standardy SATA są ze sobą w pełni kompatybilne w obu kierunkach: starsze dyski można podłączać do nowszych portów i odwrotnie. Tyle tylko, że szybkość przesyłania danych będzie ograniczona możliwościami wolniejszej wersji, a w niektórych przypadkach może być konieczna rekonfiguracja napędów za pomocą sprzętu (przełączniki, zworki) lub oprogramowania. Należy również powiedzieć, że SATA 3 jest obecnie najnowszą i najbardziej zaawansowaną odmianą SATA, jednak możliwości tego standardu nie są wystarczające, aby uwolnić pełny potencjał szybkich dysków SSD. Dlatego SATA 3 jest używany głównie do dysków twardych i budżetowych dysków SSD, szybsze dyski są podłączane do specjalnie zaprojektowanych złączy, takich jak M.2 lub U.2 (patrz niżej).

SATA Express

Ilość portów SATA Express na płycie głównej.

SATA Express początkowo pojawił się jako część SATA 3.2 — ulepszonej wersji SATA 3. Główną cechą tego interfejsu jest połączenie standardu SATA z szyną PCI-E (patrz poniżej), dzięki czemu do SATA Express można podłączyć dyski, które korzystają z żadnej z tych technologii. W pierwszym przypadku prędkość połączenia będzie pasować do oryginalnej wersji 3 — 6 Gb/s, przy czym w jeden port SATA Express jest umieszczony raz dwa standardowe SATA-klemy. Podczas pracy z PCI-E szybkość zależy od wersji tej opony, jednak w każdym przypadku będzie wyższa niż oryginalnego SATA (nawet w wersji 3).

mSATA

Liczba złączy mSATA przewidzianych w konstrukcji płyty głównej.

Interfejs mSATA(mini-SATA) jest używany głównie do podłączania dysków półprzewodnikowych (SSD) w obudowie formatu o tej samej nazwie. Takie napędy mają bardzo miniaturowy rozmiar - 50,95 x 30 x 3 mm. Jednak możliwości samego interfejsu są ograniczone możliwościami SATA, więc obecnie jest on stopniowo zastępowany przez bardziej zaawansowane standardy - przede wszystkim M.2 (patrz poniżej).

Należy również zauważyć, że mSATA jest fizycznie identyczny z mini PCI-E, ale te standardy nie są kompatybilne elektrycznie.

Złącze M.2

Liczba gniazd M.2 przewidzianych w konstrukcji płyty głównej.

Gniazdo M.2 zostało zaprojektowane tak, aby pomieścić zaawansowane urządzenia wewnętrzne w miniaturowej obudowie - w szczególności szybkie dyski SSD, a także karty rozszerzeń, takie jak moduły Wi-Fi i Bluetooth. Obecnie jest to jeden z najnowocześniejszych i najbardziej zaawansowanych sposobów łączenia komponentów. Warto jednak wziąć pod uwagę, że przez to złącze można zrealizować różne interfejsy - SATA lub PCI-E a nie koniecznie oba naraz. Aby uzyskać szczegółowe informacje, zobacz „Interfejs M.2”; tutaj należy pamiętać, że SATA ma niską prędkość i jest używany głównie do dysków budżetowych, podczas gdy PCI-E jest używany do zaawansowanych modułów półprzewodnikowych i nadaje się również do innych typów wewnętrznych urządzeń peryferyjnych.

W związku z tym liczba M.2 to liczba elementów tego formatu, które można jednocześnie podłączyć do płyty głównej. Jednocześnie wiele nowoczesnych płyt głównych, szczególnie tych ze średniej i wyższej półki, wyposażonych jest w dwa lub więcej złączy M.2 z obsługą PCI-E.

Interfejs M.2

Interfejsy elektryczne (logiczne) realizowane poprzez fizyczne złącza M.2 na płycie głównej.

Więcej informacji na temat takich złączy można znaleźć powyżej. Tutaj należy pamiętać, że mogą współpracować z dwoma typami interfejsów:
  • SATA to standard pierwotnie stworzony dla dysków twardych. Zazwyczaj M.2 obsługuje najnowszą wersję, SATA 3; jednak nawet ona znacznie ustępuje PCI-E pod względem szybkości (600 MB/s) i funkcjonalności (tylko dyski);
  • PCI-E to najpopularniejszy nowoczesny interfejs do podłączania wewnętrznych urządzeń peryferyjnych. Nadaje się do różnych kart rozszerzeń (takich jak karty bezprzewodowe) i pamięci masowej, a prędkości PCI-E pozwalają w pełni wykorzystać potencjał nowoczesnych dysków SSD. Maksymalna prędkość transmisji danych zależy od wersji tego interfejsu i liczby linii. W nowoczesnych złączach M.2 można znaleźć wersje PCI-E 3.0 i 4.0, o prędkościach odpowiednio około 1 GB/s i 2 GB/s na linię; a liczba linii może wynosić 1, 2 lub 4 (odpowiednio PCI-E 1x, 2x i 4x)
Konkretnie sam interfejs M.2 w charakterystyce płyt głównych jest wskazywany przez liczbę samych złączy i typ interfejsów przewidzianych w każdej z nich. Na przykład notacja „3xSATA / PCI-E 4x” oznacza trzy złącza, które mogą pracować zarówno w formatach SATA, jak i PCI-E 4x; a oznaczenie „1xSATA / PCI-E 4x, 1xPCI-E 2x” oznacza dwa złącza, z których jedno działa jako SATA lub PCI-E 4x, a drugie tylko jako PCI-E 2x.

Chłodzenie dysku SSD M.2

Wbudowane w płytę główną chłodzenie dysków SSD >, podłączanych za pośrednictwem M. 2.

Złącze to pozwala na osiągnięcie wysokich prędkości, jednak z tego samego powodu wiele dysków SSD dla M.2 wyróżnia się wysokim rozpraszaniem ciepła i w celu uniknięcia przegrzania mogą wymagać dodatkowego chłodzenia. Najczęściej za takie chłodzenie odpowiada prosty radiator w postaci metalowej płytki – w przypadku dysku SSD to w zupełności wystarczy.

Złącze U.2

Liczba złączy U.2 przewidzianych w konstrukcji płyty głównej.

U.2 to wyspecjalizowane złącze do podłączania dysków wewnętrznych - przede wszystkim nowoczesnych modułów SSD obsługujących technologię szybkiego przesyłania danych NVMe. Ten interfejs może obsługiwać do 4 linii PCI-E (patrz gniazda PCI-E 4x) i do 2 linii SATA 3 (patrz wyżej). Należy pamiętać, że w praktyce U.2 jest używany głównie w napędach 2,5" zainstalowanych w gniazdach obudowy i połączonych z płytą główną za pomocą kabla. Ze względu na duże rozmiary, takie napędy są generalnie bardziej pojemne niż moduły dla M.2 (patrz wyżej).

złącze eSATA

Liczba portów eSATA na płycie głównej.

eSATA to rodzaj interfejsu SATA przeznaczony do podłączania zewnętrznych urządzeń pamięci masowej. Odpowiednio, tego typu złącze znajduje się zwykle na tylnym panelu płyty głównej, łatwo dostępnym z zewnątrz. Jednak w dzisiejszych czasach ten interfejs jest uważany za przestarzały i stopniowo wychodzi z użycia, zastępując go szybszymi i doskonalszymi standardami - przede wszystkim USB 3.2 różnych generacji (patrz niżej).

Złącze SAS

Liczba złączy SAS na płycie głównej.

SAS jest modyfikacją interfejsu SCSI i jest zwykle używany do podłączania dysków. Urządzenia z tym interfejsem są używane głównie w systemach serwerowych i prawie nie występują w zwykłych komputerach stacjonarnych. Szybkość przesyłania danych sięga 6 Gb/s (750 MB/s). Warto zauważyć, że dyski z interfejsem SATA2 i SATA3 (patrz odpowiednie punkty słownika) mogą być podłączone do interfejsu SAS; jednocześnie nie można podłączyć urządzenia SAS do interfejsu SATA.

Zintegrowany kontroler RAID

Obecność wbudowanego kontrolera RAID na płycie głównej. Ta funkcja umożliwia tworzenie macierzy RAID z dysków podłączonych do systemu przy użyciu narzędzi samej płyty głównej, innymi słowy, poprzez standardowy BIOS lub UEFI (patrz wyżej), bez użycia dodatkowego sprzętu lub oprogramowania.

RAID — zestaw (macierz) kilku połączonych ze sobą dysków, postrzeganych przez system jako całość. W zależności od typu macierzy RAID może zapewnić zwiększenie prędkości odczytu lub zwiększenie niezawodności przechowywania informacji. Oto kilka najbardziej popularnych typów:

— RAID 0 — dane są zapisywane kolejno na każdym z podłączonych dysków (jeden plik może być zapisanym na różne dyski). Zapewnia wzrost wydajności, jednak nie zapewnia odporności na uszkodzenia.

— RAID 1 — informacje zapisane na jednym z dysków są „dublowane” na pozostałych. Zapewnia zwiększoną niezawodność poprzez zmniejszenie efektywnej wydajności systemu.

— RAID 5 — informacja zapisywana jest na przemian, jak w RAID 0, jednak oprócz podstawowych danych na dyski są zapisywane również tzw. sumy kontrolne, pozwalające przywrócić dane w przypadku całkowitej awarii jednego z dysków. Posiada dobrą odporność i nie tak mocno zmniejsza użyteczną pojemność dysków, jak RAID 1, jednak działa stosunkowo wolno i wymaga co najmniej 3 dysków (dla...poprzednich typów wystarczy dwóch).

Istnieją również inne typy, są rzadziej używane. Różne płyty główne mogą zapewniać obsługę różnych typów RAID, więc przed zakupem modelu z tą funkcją nie zaszkodzi dodatkowo wyjaśnić szczegóły.

Pojemność dołączonego dysku

Pojemność dysku dostarczonego w zestawie z płytą główną.

Sprzęt taki występuje głównie w wysokiej klasy płytach głównych przeznaczonych do gier (patrz „Według przeznaczenia”). Moduły SSD są zwykle używane jako kompletne dyski; nie są one przeznaczone dla dużych woluminów danych, głównym ich zadaniem jest przechowywanie najbardziej krytycznych danych w celu przyspieszenia dostępu do nich. Dlatego pojemność podobnych nośników zwykle jest niewielka — najczęściej jest to 16 lub 32 GB: dla wymienionych celów to wystarczy.

Wi-Fi

Wersja (standard) Wi-Fi obsługiwana przez moduł Wi-Fi płyty głównej. Głównym przeznaczeniem takich modułów, niezależnie od wersji, jest dostęp do internetu przez routery bezprzewodowe; jednak Wi-Fi może być również wykorzystywane do bezpośredniej komunikacji z innymi urządzeniami - na przykład do przesyłania materiałów (danych) z aparatu cyfrowego lub zdalnego sterowania nim.

W dzisiejszych czasach można spotkać obsługę różnych standardów Wi-Fi. Od tego szczegółu zależy przede wszystkim maksymalna szybkość połączenia. Przy tym różne wersje różnią się także używanymi zakresami; a są ze sobą kompatybilne, jeśli pokrywają się w użytych zakresach. Jednak różne wersje różnią się również stosowanymi zakresami; i są ze sobą kompatybilne, jeśli pokrywają się w użytych zakresach. Jednak moduły bezprzewodowe nowoczesnych płyt głównych często obsługują nie tylko standard Wi-Fi określony w specyfikacjach, jednak także wcześniejsze; punkt ten nie przeszkadza wyjaśnić osobno, jednak w większości przypadków nie pojawiają się problemy ze zgodnością. Niemniej jednak, aby móc korzystać ze wszystkich funkcji danej wersji, muszą ją obsługiwać oba urządzenia - zarówno płyta główna, jak i urządzenie zewnętrzne.

Lista głównych wersji wygląda następująco:

- Wi-Fi 3 (802.11g). Najstarszy obecny standard w...ystępuje w czystej postaci tylko na przestarzałych płytach głównych. Działa z prędkością do 54 Mb/s w paśmie 2,4 GHz.
- Wi-Fi 4 (802.11n). Dość popularny standard, który dopiero niedawno zaczął ustępować miejsca bardziej zaawansowanym opcjom. Obsługuje zarówno pasmo 2,4 GHz, jak i bardziej zaawansowane pasmo 5 GHz, a maksymalna szybkość transmisji danych wynosi 150 Mb/s na kanał (do 600 Mb/s przy 4 antenach).
- Wi-Fi 5 (802.11ac). Działa tylko na 5 GHz. Początkowo maksymalna teoretyczna szybkość przesyłania danych wynosiła 1300 Mb/s, jednak od 2016 roku stosowany jest standard 802.11ac Wave 2, gdzie wskaźnik ten został powiększony do 2,34 Gb/s.
- Wi-Fi 6 (802.11ax). Początkowo działa na dwóch pasmach - 2,4 GHz i 5 GHz - jednak specyfikacja tego standardu przewiduje wykorzystanie dowolnego zakresu pracy od 1 GHz do 7 GHz (gdy takie pasma staną się dostępne). Nominalna szybkość przesyłania danych wzrosła tylko o jedną trzecią w porównaniu z Wi-Fi 5, jednak szereg usprawnień zwiększających wydajność komunikacji pozwala osiągnąć znaczny wzrost rzeczywistej prędkości - teoretycznie nawet do 10 Gb/s, a nawet więcej.
— WiGig (802.11 ad). Standard wykorzystujący pasmo 60 GHz. Teoretycznie zapewnia prędkość do 7 Gb/s; przy tym dzięki stosunkowo niewielkiej liczbie urządzeń wykorzystujących ten zakres, liczba zakłóceń, także okazuje się minimalna, a rzeczywiste prędkości komunikacji są dość wysokie. Z drugiej strony zwiększenie częstotliwości znacznie zmniejszyło zasięg połączenia i w praktyce ten standard nadaje się tylko do komunikacji w tym samym pomieszczeniu. Dlatego koniecznie jest uzupełniona obsługą innych, bardziej powszechnych i „dalekosiężnych” wersji Wi-Fi.

Bluetooth

Obecność u płyty głównej własnego modułu Bluetooth, co eliminuje konieczność zakupu taki zasilacz oddzielnie. Technologia Bluetooth jest stosowany do bezpośredniego połączenia komputera z innymi urządzeniami — telefonami komórkowymi, odtwarzaczami, tabletami, laptopami, bezprzewodowymi słuchawkami itp.; możliwości połączenia przy tym to jak udostępnianie i sterowanie urządzeniami zewnętrznymi. Zasięg połączenia Bluetooth wynosi do 10 m (w nowszych standardach — do 100 m), w tym urządzenia nie muszą znajdować się na linii prostej. Różne wersje Bluetooth wzajemnie kompatybilne z podstawowych funkcji.

LAN (RJ-45)

Typ interfejsu LAN, przewidziany w konstrukcji płyty głównej. LAN (znany również jako RJ-45 Ethernet) - standardowe złącze do połączeń przewodowych z sieciami komputerowymi; może być używany zarówno do sieci lokalnej LAN, jak i internetu. Rodzaj takiego złącza oznaczany jest maksymalną prędkością, którą osiąga. Należy pamiętać, że w dzisiejszych czasach nawet niedrogie płyty główne są zwykle wyposażone w dość szybkie adaptery LAN - przynajmniej gigabitowe. Znaczenie takich cech to nie tylko (a często - i nie tylko) przyspieszenie przesyłania dużych ilości danych, ale także zmniejszenie opóźnień w połączeniu sieciowym. Może to być istotne w przypadku zadań wymagających dobrej szybkości reakcji lub dokładnej synchronizacji, takich jak gry online.

- 1 Gb/s. Standard stosowany w zdecydowanej większości płyt głównych stacjonarnego (nie serwerowego) przeznaczenia. Z jednej strony zapewnia więcej niż przyzwoitą prędkość połączenia, wystarczającą nawet do przesyłania dużych ilości informacji; z drugiej strony jest niedrogi i można go zainstalować nawet na najprostszych budżetowych płytach głównych.

2.5 Gb/s. Ulepszona wersja standardu gigabitowego, to też uproszczona i nieco tańsza wersja standardu 5-gigabitowego. Występuje w indywidualnych płytach głównych, służących do gier.

- 5 Gb/s.... Swojego rodzaju jest to opcja przejściowa pomiędzy stosunkowo prostą gigabitową siecią LAN (patrz wyżej) a zaawansowaną 10-gigabitową siecią LAN (patrz poniżej). Występuje w niektórych gamingowych płytach głównych. Ten standard kosztuje taniej 10-gigabitowego, podczas gdy prędkość połączenia jest nadal całkiem przyzwoita, a opóźnienia są niskie.

10 Gb/s. Taka prędkość transmisji danych jest niezbędna w przypadku dużych ilości informacji; ponadto zapewnia dużą szybkość przesyłania poszczególnych bloków danych, co jest ważne dla zmniejszenia opóźnień w grach online. Jednocześnie interfejs ten pojawił się stosunkowo niedawno i nie jest tani. Dlatego jest używany przede wszystkim w najlepszych płytach głównych, przeznaczonych do gier oraz serwerów (patrz „Rodzaj”).

- 100 Mb/s. Kiedyś bardzo popularny standard, dziś jest uważany za przestarzały w świetle rozprzestrzeniania się szybszych wersji LAN. Występuje bardzo rzadko, przede wszystkim w indywidualnych tańszych płytach głównych.

Liczba portów LAN

Liczba portów LAN przewidzianych w konstrukcji płyty głównej.

Aby uzyskać szczegółowe informacje na temat samych złączy, zobacz «LAN (RJ-45)». Tutaj należy pamiętać, że do codziennego przewodowego dostępu do internetu lub sieci lokalnej wystarczy jedna sieć LAN. Istnieją jednak płyty główne wyposażone w dwa lub więcej takich portów. Zasadniczo są to rozwiązania wysokiej jakości - gamingowe, podkręcane, HEDT i serwerowe (patrz „Rodzaje”); w niektórych modelach liczba złącz tego typu osiąga 5. Podobne wyposażenie znacznie rozszerza możliwości sieciowe komputera. Na przykład umożliwia jednoczesne podłączenie komputera do kilku dostawców internetu; używać osobnych łączników do internetu i sieci lokalnej, rozdzielając ruch i zwiększając szybkość pracy; używać komputera w roli routera lub nawet zapory sieciowej na wejściu do sieci lokalnej, przepuszczając przez nią cały ruch przychodzący i wychodzący i kontrolując go; itp.

Kontroler LAN

Model kontrolera LAN zainstalowanego na płycie głównej.

Kontroler LAN zapewnia wymianę danych między płytą a portem (portami) sieciowym komputera. W związku z tym zarówno ogólna charakterystyka, jak i indywidualne cechy funkcjonalności sieciowej płyty głównej zależą od cech tego modułu: obsługa specjalnych technologii, jakość połączenia w przypadku niestabilnej komunikacji itp. Znając model kontrolera LAN, możesz znaleźć szczegółowe dane na ten temat - w tym praktyczne recenzje; informacje te rzadko są potrzebne zwykłemu użytkownikowi, jednak mogą być przydatne dla entuzjastów gier online, a także do niektórych konkretnych zadań.

W związku z tym model kontrolera LAN jest sprawdzany głównie w tych przypadkach, gdy jest to dość zaawansowane rozwiązanie, zauważalnie przewyższające standardowe modele. Takie rozwiązania w dzisiejszych czasach produkowane są głównie pod markami Intel(średni poziom), Realtek(stosunkowo proste modele), Aquntia i Killer(w większości zaawansowane rozwiązania).

Gniazd PCI-E 1x

Liczba gniazd PCI-E (PCI-Express) 1x zainstalowanych na płycie głównej. Dostępne są płyty główne z 1 slotem PCI-E 1x, 2 slotami PCI-E 1x, 3 portami PCI-E 1x i jeszcze więcej.

Magistrala PCI Express służy do łączenia różnych kart rozszerzeń - sieciowych i dźwiękowych, kart wideo, tunerów telewizyjnych, a nawet dysków SSD. Liczba w tytule wskazuje na liczbę torów PCI-E (kanałów transmisji danych) obsługiwanych przez to gniazdo; im więcej linii, tym wyższa przepustowość. W związku z tym PCI-E 1x jest podstawową, najwolniejszą wersją tego interfejsu. Szybkość przesyłania danych dla takich gniazd zależy od wersji PCI-E (patrz „Obsługa PCI Express”): w szczególności jest to nieco mniej niż 1 GB/s dla wersji 3.0 i nieco mniej niż 2 GB/s dla 4.0.

Osobno podkreślamy, że ogólna zasada dla PCI-E jest następująca: płyta musi być podłączona do gniazda o tej samej lub większej liczbie linii. Dzięki temu tylko karty na jednej linii będą kompatybilne z PCI-E 1x.

Gniazd PCI-E 4x

Liczba gniazd PCI-E (PCI-Express) 4x znajdujących się na płycie głównej.

Magistrala PCI Express służy do podłączania różnych kart rozszerzeń - sieciowych i dźwiękowych, kart wideo, tunerów telewizyjnych, a nawet dysków SSD. Cyfra w nazwie oznacza liczbę linii PCI-E (kanałów transmisji danych) obsługiwanych przez to gniazdo; im więcej linii, tym wyższa przepustowość. 4 linie PCI-E zapewniają szybkość transferu danych około 4 GB/s dla PCI-E 3.0 i 8 GB/s dla 4.0 (szczegółowe informacje na temat wersji można znaleźć w sekcji „Obsługa PCI Express”).

Ogólna zasada dla PCI-E mówi, że karta może być podłączona do gniazda z taką samą lub większą liczbą linii. Zatem w standardowym gnieździe PCI-E 4x można zainstalować karty na 1 lub 4 linie PCI Express. Należy jednak zauważyć, że nowoczesne płyty główne mają ponadwymiarowe gniazda - w szczególności PCI-E 4x, odpowiadające rozmiarem PCI-E 16x. O rodzaju takich gniazd w naszym katalogu wskazuje rzeczywista przepustowość, czyli wspomniany przykład będzie również zaliczany do PCI-E 4x. Jednocześnie do takich złączy fizycznie można podłączyć i peryferie na 16 kanałów PCI-E - należy jednak upewnić się, że przepustowość będzie wystarczająca do normalnej pracy takich urządzeń.

Gniazd PCI-Express 8x

Liczba gniazd znajdujących się na płycie głównej PCI-Express 8x. To ośmiokanałowa wersja pasa połączenia PCI-Express, o minimalnej przepustowości 16 Gb/s w jedną stronę (32 Gb/s w obu). Więcej informacji o standardzie PCI-Express zobacz "Gniazd PCI-E 1x".

Gniazd PCI-E 16x

Liczba gniazd PCI-E (PCI-Express) 16x znajdujących się na płycie głównej.

Magistrala PCI Express służy do podłączania różnych kart rozszerzeń - sieciowych i dźwiękowych, kart wideo, tunerów telewizyjnych, a nawet dysków SSD. Cyfra w nazwie oznacza liczbę linii PCI-E (kanałów transmisji danych) obsługiwanych przez to gniazdo; im więcej linii, tym wyższa przepustowość. 16 linii to największa liczba występująca w nowoczesnych gniazdach i płytach PCI Express (możliwości techniczne dla większej liczby istnieją, jednak złącza byłyby zbyt nieporęczne). W związku z tym te gniazda są najszybsze: ich prędkość transmisji danych wynosi 16 GB/s dla wersji PCI-E 3.0 i 32 GB/s dla wersji 4.0 (więcej informacji na temat wersji można znaleźć w sekcji „Obsługa PCI Express”).

Osobno należy pamiętać, że to PCI-E 16x jest uważane za optymalne złącze do podłączania kart graficznych. Wybierając jednak płytę główną z kilkoma takimi gniazdami, warto zastanowić się nad obsługiwanymi przez nią trybami PCI-E (patrz niżej). Ponadto pamiętaj, że interfejs PCI Express umożliwia podłączenie kart z mniejszą liczbą linii do złączy z większą liczbą linii. W ten sposób PCI-E 16x będzie pasować do każdej karty PCI Express.

Warto też wspomnieć, że nowoczesne płyty główne mają ponadgabarytowe gniazda - w szczególności PCI-E 4x, odpowiadające rozmiarem PCI-E 16x. Jednak rodzaj gniazd PCI-E w naszym katalogu określa się na podstawie rzeczywistej przepustowości; więc pod PCI-E 16x kr...yją się tylko gniazda obsługujące prędkość na poziomie 16x.

Tryby PCI-E

Tryby pracy slotów PCI-E 16x obsługiwane przez płytę główną.

Aby uzyskać więcej informacji na temat tego interfejsu, patrz wyżej, a dane dotyczące trybów określa się w przypadku, jeśli na płycie jest kilka gniazd PCI-E 16x. Dane te określają, z jaką prędkością te gniazda mogą pracować przy jednoczesnym podłączaniu do nich kart rozszerzeń, ile linii może używać każdy z nich. Faktem jest, że całkowita liczba linii PCI-Express na każdej płycie głównej jest ograniczona i zwykle nie wystarczają one do jednoczesnej pracy wszystkich 16-kanałowych gniazd z pełną mocą. W związku z tym, podczas jednoczesnej pracy, prędkość nieuchronnie musi zostać ograniczona: na przykład zapis 16x / 4x / 4x oznacza, że płyta główna ma trzy 16-kanałowe gniazda, ale jeśli trzy karty graficzne są do nich podłączone jednocześnie, to drugie i trzecie gniazdo będą w stanie zapewnić prędkość tylko na poziomie PCI-E 4x. W związku z tym dla innej liczby slotów i liczby cyfr będą odpowiednie. Istnieją również karty z kilkoma trybami - na przykład 16x / 0x / 4 i 8x / 8x / 4x (0x oznacza, że slot w ogóle przestaje działać).

Należy zwrócić uwagę na ten parametr głównie podczas instalowania kilku kart graficznych jednocześnie: w niektórych przypadkach (na przykład podczas korzystania z technologii SLI), aby karty graficzne działały poprawnie, muszą być podłączone do gniazd z tą samą prędkością.

Nadaje się do wydobywania

Płyty główne, które można wykorzystać do kopania kryptowalut. Więcej informacji na temat tego procesu można znaleźć w części „Rodzaje”. W tym miejscu zwracamy uwagę na to, że kategoria ta obejmuje płyty główne, które nie są początkowo zoptymalizowane pod kątem wydobywania, jednak mogą być używane do tego celu. W szczególności takie modele mają kilka gniazd PCI-E i umożliwiają jednoczesną instalację kilku kart graficznych.

Złącz PCI

Liczba złącz PCI, przewidziane w konstrukcji płyty głównej.

Te gniazda są używane do kart rozszerzeń. Jednocześnie ten interfejs jest technicznie przestarzały - w szczególności jest zauważalnie gorszy od nowszego PCI-E pod względem szybkości przesyłania danych (do 533 MB / s). Niemniej jednak w przypadku niektórych typów komponentów (na przykład kart dźwiękowych) takie możliwości są wystarczające; a użycie PCI pozwala na pozostawienie wolnych slotów PCI-E, które mogą być potrzebne dla bardziej wymagających urządzeń peryferyjnych. Dlatego nawet dziś w sprzedaży można znaleźć płyty główne z gniazdami PCI i podzespoły z takim połączeniem.

Obsługa PCI Express

Wersja interfejsu PCI Express obsługiwana przez płytę główną. Przypomnijmy, że ten interfejs jest obecnie standardem do podłączania kart graficznych i innych kart rozszerzeń. Może mieć różną liczbę linii - zwykle 1x, 4x i / lub 16x; szczegółowe informacje można znaleźć w odpowiednich pozycjach powyżej. Tutaj należy pamiętać, że wersja zależy przede wszystkim od szybkości transmisji danych na jedną linię. Najbardziej aktualne opcje są następujące:

- PCI Express 3.0. Wersja wydana jeszcze w 2010 roku i zastosowana w sprzęcie dwa lata później. Jedną z kluczowych różnic w stosunku do poprzedniego PCI E 2.0 stało się zastosowanie kodowania 128b/130b, to znaczy w każdych 130 bitach znajduje się 128 bitów głównych i dwa bity serwisowe (zamiast 8b/10b, które było używane wcześniej i dawało bardzo wysoką redundancję). Pozwoliło to niemal podwoić szybkość transmisji danych (do 984 MB/s wobec 500 MB/s na 1 linię PCI-E) przy stosunkowo niewielkim wzroście liczby transakcji na sekundę (do 8 GT/s wobec 5 GT/s). Pomimo pojawienia się nowszej wersji 4.0, standard PCI-E 3.0 jest nadal dość popularny w nowoczesnych płytach głównych.

- PCI Express 4.0. Kolejna aktualizacja PCI-E wprowadzona w 2017 roku; pierwsze płyty główne z obsługą tej wersji pojawiły się późną wiosną 2019 roku. W porównaniu do PCI-E 3.0, szybkość transferu danych w PCI-E 4.0 została podwojona do 1969 MB/s na linię PCI-E.

Nale...ży zauważyć, że różne wersje PCI-E są wzajemnie kompatybilne, jednak przepustowość jest ograniczona przez najwolniejszy standard. Na przykład karta graficzna PCI-E 4.0 zainstalowana w gnieździe PCI-E 3.0 będzie mogła działać tylko z połową swojej maksymalnej szybkości (zgodnie ze specyfikacją wersji 3.0).

Obsługa CrossFire (AMD)

Obsługa przez płytę główną technologii AMD Crossfire.

Technologia ta pozwala na jednoczesne podłączenie do komputera wielu oddzielnych kart graficznych AMD i łączenie ich mocy obliczeniowej, odpowiednio zwiększając wydajność graficzną systemu w określonych zadaniach. W związku z tym funkcja ta oznacza, że płyta główna jest wyposażona w co najmniej dwa gniazda na karty graficzne - PCI-E 16x; ogólnie Crossfire umożliwia podłączenie do 4 pojedynczych kart.

Ta funkcjonalność jest szczególnie ważna w przypadku wymagających gier i „ciężkich” zadań, takich jak renderowanie 3D. Należy jednak mieć na uwadze, że aby móc korzystać z kilku kart graficznych, taką możliwość należy zapewnić również w aplikacji uruchomionej na komputerze. Dlatego w niektórych przypadkach jedna wydajna karta graficzna jest lepsza niż kilka stosunkowo prostych kart z taką samą całkowitą pamięcią VRAM.

Podobna technologia firmy NVIDIA nazywa się SLI (patrz poniżej). Crossfire różni się od niego głównie trzema punktami: możliwością łączenia kart graficznych z różnymi modelami procesorów graficznych (najważniejsze jest to, aby były one zbudowane na tej samej architekturze), brak konieczności stosowania dodatkowych kabli czy mostków (karty graficzne współpracują bezpośrednio przez magistralę PCI-E) oraz nieco mniejszym kosztem (co pozwala na wykorzystanie tej technologii nawet w budżetowych płytach głównych). Dzięki temu ostatniemu prawie wszystkie...płyty główne z SLI obsługują również Crossfire, ale nie odwrotnie.

Obsługa SLI (NVIDIA)

Obsługa przez płytę główną technologii SLI firmy NVIDIA.

Technologia ta umożliwia jednoczesne podłączenie do komputera kilku oddzielnych kart graficznych NVIDIA i połączenie ich mocy obliczeniowej, odpowiednio zwiększając wydajność graficzną systemu w określonych zadaniach. W związku z tym funkcja ta oznacza, że płyta główna jest wyposażona w co najmniej dwa gniazda na karty graficzne - PCI-E 16x; ogólnie SLI umożliwia podłączenie do 4 oddzielnych pojedynczych kart.

Ta funkcjonalność jest szczególnie ważna w przypadku wymagających gier i „ciężkich” zadań, takich jak renderowanie 3D. Warto jednak pamiętać, że aby móc korzystać z kilku kart graficznych, taką możliwość należy zapewnić również w aplikacji uruchomionej na komputerze. Dlatego w niektórych przypadkach jedna wydajna karta graficzna jest lepsza niż kilka stosunkowo prostych kart z taką samą całkowitą pamięcią VRAM.

Podobna technologia firmy AMD nazywa się Crossfire (patrz wyżej). Główna różnica między tymi technologiami polega na tym, że SLI jest bardziej wymagające pod względem kompatybilności: działa tylko na kartach graficznych z tymi samymi modelami GPU (chociaż inne parametry - producent, zakres i częstotliwość pamięci wideo itp. - mogą być różne). Ponadto, karty graficzne w technologii SLI muszą być połączone kablem lub mostkiem (jedynymi wyjątkami są niektóre modele budżetowe); a wsparcie dla tej technologii jest nieco droższe niż w przypadku Cro...ssfire, więc jest rzadziej spotykane na płytach głównych (i głównie razem z rozwiązaniem AMD).

Stalowe sloty PCI-E

Obecność na płycie głównej wzmocnionych stalowych złączy PCI-E.

Takie złącza można znaleźć głównie w gamingowych (patrz „Rodzaje”) i innych zaawansowanych typach płyt głównych zaprojektowanych do korzystania z wydajnych kart graficznych. Gniazda PCI-E 16x są zwykle wykonane ze stali, przeznaczone tylko dla takich kart graficznych; oprócz samego gniazda, jego mocowanie do płyty ma również wzmocnioną konstrukcję.

Ta cecha oferuje dwie kluczowe zalety w porównaniu z tradycyjnymi plastikowymi złączami. Po pierwsze, pozwala na instalację nawet dużych i ciężkich kart graficznych tak bezpiecznie, jak to możliwe, bez ryzyka uszkodzenia gniazda lub karty. Po drugie, metalowa wtyczka działa jak ekran ochronny i zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia zakłóceń; jest to szczególnie przydatne w przypadku korzystania z wielu kart graficznych zainstalowanych obok siebie, "side-by-side".

USB 2.0

Liczba portów USB 2.0 znajdujących się na tylnym panelu płyty głównej.

Przypomnijmy, że USB to najpopularniejsze nowoczesne złącze do podłączania różnych zewnętrznych urządzeń peryferyjnych - od klawiatur i myszy do specjalistycznego sprzętu. A USB 2.0 to najstarsza z aktualnych do dziś wersji tego interfejsu; znacznie ustępuje nowszym USB 3.2 zarówno pod względem szybkości (do 480 Mbit / s) jak i zasilania oraz dodatkowej funkcjonalności. Z drugiej strony, nawet takie cechy często wystarczają dla niewymagających urządzeń peryferyjnych (takich samych jak klawiatura/mysz); a urządzenia nowszych wersji można bez problemu podłączyć do złącz tego standardu - wystarczyłoby zasilanie. Tak więc ta wersja USB nadal znajduje się w nowoczesnych płytach głównych, chociaż coraz mniej jest nowych modeli wyposażonych w złącze USB 2.0.

Należy pamiętać, że oprócz złączy na tylnym panelu, połączenia USB mogą być również zapewnione przez złącza na samej płycie (a dokładniej porty na obudowie komputera podłączone do takich złączy). Więcej informacji znajdziesz poniżej.

USB 3.2 gen1

Liczba własnych złączy USB 3.2 gen1, przewidzianych na tylnym panelu płyty głównej. W tym przypadku dotyczy to tradycyjnych, pełnowymiarowych portów typu USB A.

Wersja USB 3.2 gen1 (wcześniej znana jako USB 3.1 gen1 i USB 3.0) jest bezpośrednim następcą i dalszym rozwojem interfejsu USB 2.0. Głównymi różnicami są powiększona 10-krotnie maksymalna prędkość transmisji danych 4,8 Gb/s, a także większa moc zasilania, co jest ważne w przypadku podłączenia kilku urządzeń do jednego portu przez koncetrator (hub). Jednocześnie do tego złącza można podłączyć urządzenia peryferyjne innych wersji.

Im więcej złączy przewidziano w konstrukcji, tym więcej urządzeń peryferyjnych można podłączyć do płyty głównej bez użycia dodatkowego sprzętu (koncentratory USB). Na rynku można znaleźć płyty główne z więcej niż 4 portami USB 3.2 gen1 na tylnym panelu. Należy zwróć uwagę na to, że oprócz złączy na tylnym panelu, połączenia USB mogą zapewnić również złącza na samej płytcie (a dokładniej porty na obudowie podłączone do takich złączy). Więcej informacji znajdziesz poniżej.

USB 3.2 gen2

Liczba własnych złączy USB 3.2 gen2 na tylnym panelu płyty głównej. Dotyczy to tradycyjnych, pełnowymiarowych portów USB typu A.

Wersja USB 3.2 gen2(wcześniej znane jako USB 3.1 gen2, i po prostu USB 3.1) jest dalszym rozwinięciem USB 3.2 po wersji 3.2 gen1 (patrz wyżej). Ten standard zapewnia prędkość połączenia do 10 Gb/s, a do zasilania urządzeń zewnętrznych w takich złączach można zapewnić technologię USB Power Delivery (patrz poniżej), która pozwala dostarczyć do 100 W na urządzenie (jednak obsługa Power Delivery jest opcjonalna, jej dostępność należy sprawdzić osobno). Tradycyjnie dla standardu USB interfejs ten jest wstecznie kompatybilny z poprzednimi wersjami - innymi słowy, do tego portu można łatwo podłączyć urządzenie obsługujące USB 2.0 lub 3.2 gen1 (chyba że prędkość będzie ograniczona możliwościami wolniejszej wersji).

Im więcej złączy przewidziano w konstrukcji, tym więcej urządzeń peryferyjnych można podłączyć do płyty głównej bez użycia dodatkowego sprzętu (koncentratory USB). W niektórych modelach płyt głównych liczba tego typu portów wynosi 5 lub nawet więcej. Przy tym należy pamiętać, że oprócz złączy na tylnym panelu, połączenia USB mogą zapewnić również złącza na samej płycie (a dokładniej porty na obudowie podłączone do takich złączy). Więcej informacji znajdziesz poniżej.

USB-C 3.2 gen1

Liczba złączy USB-C w wersji 3.2 gen1 znajdujących się na tylnym panelu płyty głównej.

USB-C to stosunkowo nowy typ złącza używany zarówno w komputerach przenośnych, jak i stacjonarnych. Ma niewielkie rozmiary i wygodną dwustronną konstrukcję, dzięki czemu wtyczkę można włożyć w złącze z dowolnej strony. Wersja połączenia 3.2 gen1 (wcześniej znana jako USB 3.1 gen1 i USB 3.0) umożliwia osiągnięcie prędkości do 4,8 Gb/s. Dodatkowo w przypadku korzystania z tej wersji ze złączem USB-C port ten może implementować technologię USB Power Delivery, która pozwala na zasilanie urządzeń zewnętrznych o mocy do 100 W (chociaż nie każdy gniazdo USB C 3.2 gen1 na płytach głównych obsługuje Power Delivery).

Jeśli chodzi o ilość, to w nowoczesnych płytach głównych prawie nie występuje więcej niż jedno złącze USB-C 3.2 gen1. Wynika to z dwóch powodów. Po pierwsze, niewiele urządzeń peryferyjnych z wtyczką USB-C jest produkowanych do komputerów stacjonarnych - pełnowymiarowe USB A są nadal bardziej popularne; po drugie, wielu producentów preferuje bardziej zaawansowane wersje portów USB-C - 3.2 gen2 i 3.2 gen2x2 (patrz poniżej). Zwracamy też uwagę, że oprócz złączy na tylnym panelu, złącza na samej płytce (a dokładniej porty na obudowie podłączone do takich złączy) mogą zapewniać połączenia USB. Poniżej znajdziesz więcej informacji.

USB-C 3.2 gen2

Liczba złączy USB-C 3.2 gen2 znajdujących się na tylnym panelu płyty głównej.

USB-C to stosunkowo nowy typ złącza używany zarówno w komputerach przenośnych, jak i stacjonarnych. Ma niewielkie rozmiary i wygodną dwustronną konstrukcję, dzięki czemu wtyczkę można włożyć w złącze z dowolnej strony. A wersja połączenia 3.2 gen2 (wcześniej znana jako USB 3.1 gen2 i USB 3.1) może działać z prędkością do 10 Gb/s i obsługuje technologię USB Power Delivery, która umożliwia zasilanie urządzeń zewnętrznych o mocy do 100 w. Jednak dostępność Power Delivery należy sprawdzić dodatkowo, ta funkcja jest opcjonalna.

Jeśli chodzi o ilość, to najczęściej występuje tylko jeden taki port, tylko kilka płyt głównych ma dwa złącza USB-C 3.2 gen2. Wynika to z faktu, że niewiele urządzeń peryferyjnych z wtyczką USB-C jest produkowanych dla komputerów stacjonarnych - najpopularniejsze są nadal pełnowymiarowe USB A. Należy również pamiętać, że oprócz złączy na tylnym panelu, USB-połączenie mogą zapewnić jednakowoż złącza na samej płytce (dokładniej, porty na obudowie, podłączone do takich złączy). Więcej informacji znajdziesz niżej.

USB-C 3.2 gen2x2

Liczba złączy USB C 3.2 gen2x2 przewidzianych na tylnym panelu płyty głównej.

USB-C to stosunkowo nowy typ gniazda używany zarówno w komputerach przenośnych, jak i stacjonarnych. Ma niewielkie rozmiary i wygodną dwustronną konstrukcję, dzięki czemu wtyczkę można włożyć w złącze z dowolnej strony. Wersja połączenia 3.2 gen2 (wcześniej znana jako „po prostu USB 3.2”) zapewnia prędkość transferu danych do 20 Gb/s i obsługuje technologię USB Power Delivery, która umożliwia zasilanie urządzeń zewnętrznych z mocą do 100 w. Jednak dostępność Power Delivery należy wyjaśnić osobno, ta funkcja jest opcjonalna.

Jeśli chodzi o ilość, to najczęściej we współczesnych płytach głównych jest tylko jeden taki port. Wynika to przede wszystkim z faktu, że niewiele urządzeń peryferyjnych z wtyczką USB-C jest produkowanych do komputerów stacjonarnych - wciąż bardziej popularne są pełnowymiarowe USB A. Dodatkowo sama wersja USB 3.2 gen 2x2 pojawiła się stosunkowo niedawno i dopiero zyskuje na popularności.

PS/2

Liczba portów PS/2 przewidziana w konstrukcji płyty głównej.

PS/2 to dedykowany port przeznaczony wyłącznie do podłączania klawiatur i/lub myszy. Tradycyjna konfiguracja płyty głównej dla PC zapewnia 2 takie porty - dla klawiatury (zazwyczaj podświetlonej na fioletowo) i dla myszy (na zielono). Są jednak płyty z jednym złączem, do którego można podłączyć dowolne z tego typu urządzeń peryferyjnych, do wyboru. W każdym razie obecność PS / 2 może uratować użytkownika przed koniecznością zajmowania portów USB dla klawiatury / myszy; jest to szczególnie przydatne w przypadku dużej liczby innych urządzeń peryferyjnych USB. Z drugiej strony z wielu powodów to złącze jest uważane za przestarzałe i jest coraz rzadziej używane; peryferia PS/2 produkowane są głównie w postaci urządzeń USB, ponadto wyposażonych w adaptery PS/2.

Interfejs Thunderbolt

Liczba i wersja złączy Thunderbolt znajdujących się na tylnym panelu płyty głównej.

Thunderbolt to wielofunkcyjny interfejs, który łączy w sobie możliwości PCI-E i DisplayPort i jest umieszczony jako zamiennik zarówno uniwersalnych złączy, takich jak USB, jak i interfejsów wideo, takich jak HDMI. Główne wersje tego interfejsu to:

- v1. Pierwsza wersja Thunderbolt na rynku. Zapewnia przepustowość do 10 Gb/s. Wykorzystuje złącze identyczne jak miniDisplayPort i może być używane do łączenia monitorów z oryginalnym portem miniDisplayPort (jeśli odpowiednie możliwości oprogramowania są przewidziane w systemie).

- v2. Druga wersja Thunderbolt podwaja przepustowość - do 20 Gb/s - co zapewnia zaawansowane opcje pracy z dużą ilością danych (takimi jak 4K wideo). Jednocześnie złącze sprzętowe pozostaje takie samo jak w poprzedniej wersji.

- v3. Dalsze ulepszenie Thunderbolt, zapewniające prędkość do 40 Gb/s - wystarczającą do jednoczesnej obsługi dwóch monitorów 4K. Inną kluczową różnicą w stosunku do poprzednich wersji jest to, że v3 działa poprzez złącze USB typu C (patrz wyżej) - do tego stopnia, że w wielu płytach głównych to samo złącze jest odpowiedzialne zarówno za połączenie typu C, jak i interfejs Thunderbolt. Jednocześnie sam Thunderbolt v3 ma szereg funkcji zbliżonych do USB - w szczególności zasilanie podłączonych urządzeń (do 100 W) bezpośrednio poprzez główny kabel.

Obsługa Alternate Mode

Obsługuje tryb alternatywny ze złączem (ze złączami) USB C znajdującym się na tylnym panelu płyty głównej.

Ta cecha sprawia, że przez takie złącze może być realizowany nie tylko interfejs USB, jednak także inne rodzaje połączeń (w szczególności transmisja wideo przez USB C). Konkretny zestaw obsługiwanych interfejsów (a także liczbę portów z trybem alternatywnym) należy wyjaśnić osobno. Najbardziej charakterystycznym przykładem jest Thunderbolt v3 (patrz „Interfejs Thunderbolt”): ta wersja z definicji działa poprzez sprzętowe złącze USB C. Specyfikacja Thunderbolt obejmuje również obsługę DisplayPort, jednak to wyjście wideo można zaimplementować w trybie alternatywnym i niezależnie, bez funkcji Thunderbolt. Na liście interfejsów obsługiwanych przez te porty znajduje się również HDMI, w tym „mobilna” wersja MHL; ten ostatni jest jednak niezwykle rzadki w płytach głównych do komputerów stacjonarnych.

Obsługa Power Delivery

Obsługa technologii Power Delivery przez co najmniej jeden port USB-C płyty głównej (z reguły funkcja ta jest przewidywana w takich portach).

Technologia Power Delivery została zaprojektowana w celu zwiększenia ilości energii dostarczanej z portów USB; wtyczka z tą funkcją jest w stanie dostarczyć do 100 W mocy do urządzenia zewnętrznego. Może to być przydatne zarówno do zasilania „żarłocznych” urządzeń peryferyjnych, dla których standardowa moc portów USB nie wystarcza, jak i do ładowania baterii w smartfonach i innych gadżetach - całkiem sporo urządzeń przenośnych wykorzystuje Power Delivery jako technologię szybkiego ładowania. Jako przykład zewnętrznych peryferiów zasilanych w ten sposób można przytoczyć monitory podłączone przy użyciu Alternate Mode - część z nich działa bez zewnętrznych źródeł zasilania.

LPT-port

Złącze do podłączenia urządzeń zewnętrznych. Jakiś czas temu LPT-port był szeroko stosowany, w szczególności do podłączania drukarek, skanerów i napędów zewnętrznych, jednak w tej chwili jest uważany za przestarzały i jest stopniowo zastępowany przez nowocześniejsze i wygodniejsze standardy, takie jak USB.

Port COM

Również znany jako RS-232C. Początkowo stosowany do podłączenia różnych urządzeń peryferyjnych (w szczególności, modemów i myszy), jednak z powodu rozpowszechnienia USB prawie stracił tę funkcję. W tym samym czasie w złącza tego typu nadal wyposażane są różne specjalistyczne urządzenia - w szczególności zasilacze awaryjne ups, wyposażenie kas fiskalnych, a nawet telewizory, gdzie pełni on rolę portu sterującego. Dlatego w sprzedaży nadal są płyty główne z interfejsem COM.

Złącze TPM

Specjalistyczne złącze TPM do podłączenia modułu szyfrującego.

Moduł TPM (Trusted Platform Module) umożliwia szyfrowanie danych przechowywanych na komputerze za pomocą unikalnego klucza, który jest prawie nie do złamania (jest to niezwykle trudne do zrobienia). Klucze są przechowywane w samym module i są niedostępne z zewnątrz, a dane można zabezpieczyć w taki sposób, aby ich normalne odszyfrowanie było możliwe tylko na tym samym komputerze, na którym zostały zaszyfrowane (i tym samym oprogramowaniem). Tak więc, jeśli informacje zostaną nielegalnie skopiowane, atakujący nie będzie mógł uzyskać do nich dostępu, nawet jeśli oryginalny moduł TPM z kluczami szyfrowania zostanie skradziony: TPM rozpozna zmianę systemu i nie pozwoli na odszyfrowanie.

Z technicznego punktu widzenia moduły szyfrujące mogą być wbudowane bezpośrednio na płyty główne, jednak nadal bardziej uzasadnione jest uczynienie ich oddzielnymi urządzeniami: wygodniej jest kupić moduł TPM w razie potrzeby, zamiast przepłacać za natywnie wbudowaną funkcję, która może okazać się niepotrzebna. Z tego powodu istnieją płyty główne bez złącza TPM.

USB 2.0

Liczba złączy USB 2.0 znajdujących się na płycie głównej.

Złącza USB (wszystkie wersje) służą do podłączenia do portów USB płyty głównej, znajdujących się na przednim panelu obudowy. Specjalny kabel łączy taki port ze złączem, podczas gdy jedno złącze z reguły współpracuje tylko z jednym portem. Innymi słowy, liczba złączy na płycie głównej odpowiada maksymalnej liczbie złączy USB znajdujących się na przednim panelu, które jest w stanie obsłużyć.

W szczególności USB 2.0 jest najstarszą, szeroko używaną wersją. Zapewnia prędkość transmisji danych do 480 Mb/s, jest uważana za przestarzałą i jest stopniowo zastępowana przez bardziej zaawansowane standardy, przede wszystkim USB 3.2 gen1 (dawniej USB 3.0). Niemniej jednak wiele urządzeń peryferyjnych jest nadal produkowanych pod złącze USB 2.0: możliwości tego interfejsu w zupełności wystarczą dla większości urządzeń, które nie wymagają dużych prędkości połączenia.

USB 3.2 gen1

Liczba złączy USB 3.2 gen1 znajdujących się na płycie głównej.

Złącza USB (wszystkie wersje) służą do podłączenia do portów USB płyty głównej umieszczonych na zewnątrz obudowy (najczęściej na przednim panelu, rzadziej na górze lub z boku). Specjalny kabel łączy taki port ze złączem, podczas gdy jedno złącze z reguły współpracuje tylko z jednym portem. Innymi słowy, liczba złączy na płycie głównej odpowiada maksymalnej liczbie złączy USB znajdujących się w obudowie, które jest w stanie obsłużyć. Przy tym należy pamiętać, że w tym przypadku mówimy o tradycyjnych złączach USB A; złącza dla nowszych USB-C są omawiane są w charakterystykach osobno.

Co się tyczy konkretnie wersji USB 3.2 gen1 (wcześniej znany jako USB 3.1 gen1 i USB 3.0), to ona zapewnia prędkość transmisji danych do 4,8 Gb/s i wyższą moc zasilania niż wcześniejszy standard USB 2.0. Jednocześnie technologia USB Power Delivery, umożliwiająca osiągnięcie mocy do 100 W, zwykle nie jest obsługiwana przez złącza tej wersji dla USB A (choć można ją zaimplementować w złączach na USB-C).

USB 3.2 gen2

Liczba złączy USB 3.2 gen2 znajdujących się na płycie głównej.

Złącza USB (wszystkie wersje) służą do podłączenia do portów USB płyty głównej umieszczonych na zewnątrz obudowy (najczęściej na przednim panelu, rzadziej na górze lub z boku). Specjalny kabel łączy taki port ze złączem, podczas gdy jedno złącze z reguły współpracuje tylko z jednym portem. Innymi słowy, liczba złączy na płycie głównej odpowiada maksymalnej liczbie złączy USB znajdujących się w obudowie, które jest w stanie obsłużyć. Przy tym należy pamiętać, że w tym przypadku mówimy o tradycyjnych złączach USB A; złącza dla nowszych USB-C są omawiane są w charakterystykach osobno.

Jeśli chodzi o konkretną wersję USB 3.2 gen2 (wcześniej znaną jako USB 3.1 gen2 i USB 3.1), działa ona z prędkością do 10 Gb/s. Ponadto takie złącza mogą zapewniać obsługę technologii USB Power Delivery, która pozwala dostarczać moc zasilania do 100W na złącze; jednakże funkcja ta nie koniecznie musi występować, jej obecność należy sprawdzać osobno.

USB-C 3.2 gen1

Liczba złączy USB-C 3.2 gen1 znajdujących się na płycie głównej.

Złącza USB-C (wszystkie wersje) służą do podłączenia do płyty głównej portów USB-C znajdujących się na zewnątrz obudowy (najczęściej na przednim panelu, rzadziej na górze lub z boku). Specjalny kabel łączy taki port ze złączem, podczas gdy jedno złącze z reguły współpracuje tylko z jednym portem. Innymi słowy, liczba złączy na płycie głównej odpowiada maksymalnej liczbie złączy USB-C znajdujących się w obudowie, które jest w stanie obsłużyć.

Przypomnijmy, że USB-C to stosunkowo nowy typ złącza USB, wyróżnia się niewielkimi rozmiarami i dwustronną konstrukcją; takie złącza mają swoje własne cechy techniczne, dlatego należy zapewnić dla nich odpowiednie gniazda. W szczególności USB 3.2 gen1 (wcześniej znane jako USB 3.1 gen1 i USB 3.0) zapewnia szybkość przesyłania danych do 4,8 Gb/s. Dodatkowo na złączu USB-C ta wersja złącza może obsługiwać technologię USB Power Delivery, która umożliwia zasilanie urządzeń zewnętrznych o mocy do 100 W; jednakże funkcja ta nie koniecznie musi występować, jej obecność w złączach danej płyty głównej należy sprawdzać osobno.

USB-C 3.2 gen2

Liczba złączy USB-C 3.2 gen2 znajdujących się na płycie głównej.

Złącza USB-C (wszystkie wersje) służą do podłączenia do płyty głównej portów USB-C znajdujących się na zewnątrz obudowy (najczęściej na przednim panelu, rzadziej na górze lub z boku). Specjalny kabel łączy taki port ze złączem, podczas gdy jedno złącze z reguły współpracuje tylko z jednym portem. Innymi słowy, liczba złączy na płycie głównej odpowiada maksymalnej liczbie złączy USB-C znajdujących się w obudowie, które jest w stanie obsłużyć.

Przypomnijmy, że USB-C to stosunkowo nowy typ złącza USB, wyróżnia się niewielkimi rozmiarami i dwustronną konstrukcją; takie złącza mają swoje własne cechy techniczne, dlatego należy zapewnić dla nich odpowiednie gniazda. W szczególności wersja USB 3.2 gen2 (wcześniej znana jako USB 3.1 gen2 i USB 3.1) zapewnia szybkość przesyłania danych do 10 Gb/s i może obsługiwać technologię USB Power Delivery, która umożliwia zasilanie urządzeń zewnętrznych o mocy do 100 W na port. Jednak obecność Power Delivery na określonych płytach głównych (a nawet w określonych złączach na jednej płycie) należy sprawdzać osobno.

USB C 3.2 gen2x2

Liczba portów USB C 3.2 gen2x2 znajdujących się na płycie głównej.

USB C to uniwersalna złącze. Jest nieco większe od microUSB, ma wygodną, dwustronną konstrukcję (nie ma znaczenia, którą stroną się wtyczkę podłącza), a także pozwala na zwiększenie mocy i szereg specjalnych funkcji. Ponadto to samo złącze jest standardowo używane w interfejsie Thunderbolt v3, ale technicznie może być również używane do innych interfejsów.

Jeśli chodzi o konkretną wersję USB C 3.2 gen2x2, pozwala ona na osiągnięcie prędkości połączenia na poziomie 20 Gb/s – czyli dwa razy większej od USB C 3.2 gen2 stąd nazwa. Warto również zauważyć, że połączenie zgodnie ze standardem 3.2 gen2x2 realizowane jest wyłącznie poprzez złącza USB C i nie jest stosowane w portach wcześniejszych standardów.

Złącze Thunderbolt AIC

5-pinowe złącze do podłączenia karty rozszerzeń. To z kolei zapewnia dużą szybkość wymiany danych (do 40 Gbps), możliwość podłączenia zewnętrznych monitorów, szybkie ładowanie kompatybilnych urządzeń itp.

ARGB LED strip

Złącze do podłączenia adresowalnej taśmy LED jako dekoracyjnego podświetlenia obudowy komputera. Ten rodzaj „inteligentnej” taśmy bazuje na specjalnych diodach LED, z których każda składa się z oprawy LED oraz zintegrowanego sterownika, co pozwala na elastyczne sterowanie luminancją za pomocą specjalnego protokołu cyfrowego i tworzenie oszałamiających efektów.

RGB LED strip

Złącze do podłączenia ozdobnych taśm LED i innych urządzeń z sygnalizacją LED. Pozwala kontrolować podświetlenie obudowy przez płytę główną i dostosować blask do swoich zadań, m.in. zsynchronizuj go z innymi komponentami.

Główne złącze zasilania

Rodzaj złącza służącego do podłączenia płyty głównej do zasilacza (PSU) - wewnętrznego, przewidzianego w obudowie komputera lub zewnętrznego.

- 24-pinowe. Służy do podłączenia do zasilacza znajdującego się w obudowie komputera. Standardowe złącze do większości nowoczesnych płyt głównych. Jest częściowo kompatybilne ze złączem starszej generacji 20-pinowym (patrz niżej), jednak w niektórych przypadkach (głównie przy dużym zużyciu energii) mogą wystąpić problemy, dlatego zgodność w tym przypadku należy sprawdzić osobno dla każdego rodzaju konkretnej płyty głównej.

- 20 pinowe. Przestarzały typ złącza do zasilacza używany głównie we wcześniejszych płytach głównych; praktycznie nie jest wykorzystywany w nowoczesnych modelach. Częściowo kompatybilne z nowszym złączem 24-pinowym, jednak są pewne niuanse; w praktyce warto osobno sprawdzić zgodność każdego konkretnego 20-pinowego złącza z 24-pinowym zasilaczem.

- Złącze do zewnętrznego zasilacza . Złącze do podłączenia zewnętrznego źródła zasilania. Przede wszystkim występuje na płytach głównych o kompaktowych wymiarach (patrz wyżej), zaprojektowanych dla odpowiedniego sprzętu - HTPC, laptopy itp .; właśnie w takim sprzęcie zasilacz często znajduje się poza obudową w celu zmniejszenia ogólnych wymiarów urządzenia.

- 24+24+24 pinowy. Opcja umożliwiająca jednoczesne podłączenie trz...ech 24-stykowych złączy. Występuje w wysokiej klasy płytach głównych przeznaczonych do łączenia dużej liczby elementów i wymagających sporego zużycia energii - w szczególności niektóre modele do kopania (mining) (patrz „Rodzaje”).

- ATX12VO. Najnowsze z obecnych złącz zasilających, zaprezentowane w 2020 roku. Kluczową cechą tego standardu jest to, że z zasilacza na płytę podawane jest jedynie napięcie 12 V - w przeciwieństwie do wcześniejszych standardów (będących odmianami oryginalnego ATX), gdzie z zasilacza podawano również napięcia 3,3 V i ± 5 V. Odpowiednio, dystrybucja energii do niskonapięciowych elementów systemu odbywa się wyłącznie za pośrednictwem samej płyty głównej; a do podłączenia zasilania używa się zredukowanego złącza tylko 10 styków. Kluczowe zalety ATX12VO to redukcja okablowania w obudowie i możliwość implementacji określonych funkcji zarządzania energią i oszczędzania energii za pośrednictwem płyty głównej. A nieduże rozpowszechnienie tego standardu wynika przede wszystkim z faktu, że pojawił się on dopiero niedawno.

Zasilanie procesora

Rodzaj gniazda do zasilania procesora znajdujący się na płycie głównej.

Większość nowoczesnych płyt głównych wykorzystuje 4-pinowe złącze , i znaczna część zasilaczy w obudowach ATX jest do tego przystosowana. Ponadto istnieją inne typy złączy zasilających, wszystkie mają parzystą liczbę pinów - 2, 6 lub 8. Dwupinowe zasilanie zasadniczo jest wykorzystywane w płytach głównych o miniaturowych kształtach, takich jak cienkie mini-ITX, przeznaczone do procesorów o niskim poborze mocy. Natomiast 8-pinowe złącza są przeznaczone do zasilania bardzo potężnych nowoczesnych procesorów. Uważa się, że taka wtyczka zapewnia bardziej stabilne zasilanie i dokładniejszą regulację jego parametrów. Złącza 6-stykowe nie występują osobno, zwykle uzupełniają 8-pionowe w wysokowydajnych płytach głównych, w szczególności gamingowych.

Należy też zwrócić uwagę, iż niektóre płyty mają 2 lub nawet 3 gniazda zasilania — najczęściej spotykany format 8+4, 8+8 i 8+8+6 pinów. Ta funkcjonalność jest przeznaczona dla zaawansowanych procesorów o dużej mocy i sporym zużyciu energii, dla których jedno złącze już nie wystarcza. Można też spotkać inną charakterystyczną kategorię płyt gł&oa...cute;wnych bez osobnego zasilacza dla procesora: są to modele wyposażone w zintegrowany procesor, który pobiera energię z własnych obwodów płyty głównej bez specjalnego złącza zasilania.

Złączy zasilania chłodnic

Liczba złączy do zasilania chłodnic i wentylatorów, przewidzianych na płycie głównej. Do takiego złącza zwykle podłączana jest chłodnica procesora, także od płyty głównej mogą być zasilane wentylatory innych komponentów systemu — karty graficzne, obudowy, itp.; czasami jest to bardziej wygodne, niż pobierać energię bezpośrednio od zasilacza (przynajmniej można zmniejszyć liczbę przewodów w obudowie). Wiele nowoczesnych kart wyposażone są w 4 i więcej, złącza tego typu.

CPU Fan 4-pin

Czteropinowe złącze służące do podłączenia wentylatora chłodzącego procesor. Pierwszy kontakt w nim odpowiada czarnemu przewodowi chłodnicy - jest to "masa" lub minus zasilania. Drugi styk to plus zasilania (żółty lub czerwony przewód chłodnicy). Trzecia zajmuje się pomiarem prędkości obrotowej wirnika (zielony lub żółty przewód wentylatora). Czwarty styk, odpowiadający przewodowi niebieskiemu, odbiera sygnały sterujące z kontrolera PWM w celu regulacji prędkości obrotowej chłodnicy w zależności od nagrzewania się procesora.

CPU/Water Pump Fan 4-pin

Czteropinowe złącze do podłączenia wentylatora pompy wodnej. Może być również używany do włączenia opcjonalnego chłodzenia procesora.

Chassis/Water Pump Fan 4-pin

Złącze odpowiedzialne za podłączenie dodatkowych chłodnic w celu lepszego chłodzenia podzespołów wewnątrz jednostki systemowej. Najczęściej znajduje się na krawędziach płyty głównej - bliżej przedniej strony i sufitu „jednostki systemowej”. Wykonany zgodnie z obwodem czteropinowym.
Filtry według parametrów
 
Cena
oddo zł
Producenci
Przeznaczenie
Współczynnik kształtu
Złącze (Gniazdo)
Chipsety Intel
Chipsety AMD
Funkcje i możliwości
Typ i gniazda pamięci RAM
Maksymalna pojemność pamięci RAM
Maks. częstotliwość pamięci RAM
Złącza (panel tylny)
Złącza (na płycie)
Dodatkowo
Według roku produkcji
Filtry zaawansowane
Katalog płyt głównych 2021 - nowości, hity sprzedaży, kupić płyty główne.